# Nixeny Dijital - Mersin / Accessibility 2026

Canonical URL: https://nixeny.com/tr/arastirmalar/mersin-accessibility-2026
Published: 2026-08-27
Fieldwork: 2026-08-25 (single snapshot, not a time series)
Geographic scope: Mersin, Türkiye
Subject: İşletme sitelerinin görme, işitme ve hareket engelli kullanıcılar için erişilebilirliği
Reference code: MRS·ACC·2026·06
Language: tr
Publisher: Nixeny Dijital

> 3.382 Mersin işletme sitesinin ana sayfası, engelli kullanıcılar için otomatik erişilebilirlik kontrollerinden geçirildi. Sitelerin %68,7'sinde ekran okuyucuyu durduran en az bir yapısal engel var.

## Bu rapor neyi ölçer, neyi ölçmez

**Bu bir WCAG uygunluk denetimi DEĞİLDİR.** Otomatik kontroller, gerçek
kullanıcıların karşılaştığı engellerin yalnızca bir kısmını — yaygın tahminlere
göre üçte birlik bir bölümünü — yakalayabilir. Buradaki her kontrolü geçen bir
site, ekran okuyucuyla hâlâ kullanılamaz olabilir. Doğru ifade "şu site WCAG'a
uygun değil" değil, "şu otomatik kontrol başarısız"tır.

**Ölçülmeyenler:** renk kontrastı, klavye ile gezinme sırası, odak görünürlüğü,
klavye tuzakları, okuma sırası, animasyon süresi ve gerçek ekran okuyucu
deneyimi. Bunların hepsi sayfanın işlenmiş hâlini ve çoğu zaman bir insanı
gerektirir; tahmin edilmek yerine kapsam dışı bırakılmıştır. Bu konularda bu
raporda hiçbir iddia yoktur.

Bu bir sayım değildir. Evren, Google'da aktif görünen 19.615
Mersin işletmesinden türeyen 4.167 denetlenen alan adıdır; bunların
3.382 tanesinin ana sayfası okunabildi. Bu siteler
3.928 işletmeyi temsil eder.

Bu raporun konusu teknik bir kusur listesi değil, insanlardır: ekran okuyucu
kullanan görme engelli bir müşteri, yalnızca klavyeyle gezinen bir kullanıcı, az
gören yaşlı bir müşteri. Bulgular topluca sunulur; hiçbir işletme adıyla teşhir
edilmez ve hiçbir işletmenin niyeti ölçülmez.

Dekoratif işaretleme hata sayılmaz. `alt=""`, `role="presentation"` ve
`aria-hidden`, süslemeyi yardımcı teknolojiden gizlemenin DOĞRU yoludur; aksi
hâlde işi doğru yapan siteler cezalandırılmış olurdu.

Yalnızca ana sayfa incelenmiştir. İç sayfalardaki formlar, tablolar ve videolar
görülmez; oranlar bu nedenle bir ALT SINIRDIR.

- **Bu bir uygunluk denetimi değil** Otomatik kontroller, gerçek kullanıcıların karşılaştığı engellerin yalnızca bir kısmını — yaygın tahminlere göre üçte birlik bir bölümünü — yakalayabilir. Buradaki her kontrolü geçen bir site ekran okuyucuyla hâlâ kullanılamaz olabilir. "Şu site WCAG'a uygun değil" cümlesi bu veriden çıkmaz.
- **Ölçülmeyenler yazılı** Renk kontrastı, klavye ile gezinme sırası, odak görünürlüğü, klavye tuzakları, okuma sırası, animasyon süresi ve gerçek ekran okuyucu deneyimi ölçülmedi. Bunların hepsi sayfanın işlenmiş hâlini ve çoğu zaman bir insanı gerektirir; tahmin edilmek yerine kapsam dışı bırakıldı.
- **Her oran kendi paydasıyla** Alt metin oranı yalnızca görseli olan sitelerden, etiket oranı yalnızca formu olan sitelerden hesaplanır. Görseli olmayan bir sayfa bu soruya "başarılı" da "başarısız" da değil, yanıtsız kalır. Altı ayrı payda kullanılır ve her oranın yanında hangisi olduğu yazılıdır.
- **Yalnızca ana sayfa** İç sayfalardaki formlar, tablolar ve videolar görülmez. Oranlar bu nedenle bir ALT SINIRDIR: gerçek durum daha kötü olabilir, daha iyi olamaz. Dekoratif işaretlemeyi doğru kullanan siteler hata sayılmaz ve bu sayılara dahil değildir.

## Paydalar

Bu raporda altı ana payda vardır ve birbirinin yerine kullanılamaz. Görseli
olmayan bir sayfa alt metin sorusuna "başarılı" da "başarısız" da değil, yanıtsız
kalır.

| Payda | Sayı | Hangi ölçümler |
| --- | --- | --- |
| Ana sayfası okunabilen site | 3.382 | Yapı, gezinme, engeller, beyan |
| Görseli olan site | 2.886 | Alt metin ölçümleri |
| Formu olan site | 1.805 | Form etiketi ölçümleri |
| Tarayıcıda işlenen site | 3.377 | Mobil okunabilirlik |
| Bağlantısı olan site | 3.169 | Bağlantı metni ölçümleri |
| Videosu olan site | 278 | Altyazı ölçümü |
| Skorlanabilen site | 3.087 | Erişilebilirlik skoru ve harf notları |

## Sözlük

- **Erişilebilirlik** — Bir web sitesinin görme, işitme, hareket veya bilişsel engeli olan kişiler tarafından da kullanılabilmesi. Bu raporun konusu bir kusur listesi değil, insanlar: ekran okuyucu kullanan bir müşteri, yalnızca klavyeyle gezinen bir kullanıcı, az gören yaşlı bir müşteri.
- **Otomatik kontrol** — Sayfanın kodunu makineyle inceleyen test. Yaygın tahminlere göre gerçek kullanıcıların karşılaştığı engellerin yalnızca üçte birlik bir bölümünü yakalayabilir. Buradaki her kontrolü geçen bir site, ekran okuyucuyla hâlâ kullanılamaz olabilir.
- **Ekran okuyucu** — Sayfayı sesli okuyan yazılım. Kullanıcı sayfayı baştan sona dinlemez; başlıklardan, bölgelerden ve bağlantı listelerinden atlayarak gezinir. Bu yapılar yoksa geriye tek tek her şeyi dinlemek kalır.
- **Payda** — Bu raporda altı ana payda vardır: 3.382 ana sayfası okunabilen site, 2.886 görseli olan site, 1.805 formu olan site, 3.377 tarayıcıda işlenen site, 3.169 bağlantısı olan site ve 278 videosu olan site. Görseli olmayan bir sayfa alt metin sorusuna "başarılı" da "başarısız" da değil, yanıtsız kalır.
- **Alt metin** — Bir görselin ne anlattığını yazıyla söyleyen kısa açıklama. Göremeyen bir kullanıcı görseli bu metinle "görür". Alt metni olmayan bir görsel, ekran okuyucuda ya hiç yoktur ya da dosya adı olarak okunur.
- **Dekoratif işaretleme** — alt="", role="presentation" ve aria-hidden, süslemeyi yardımcı teknolojiden gizlemenin DOĞRU yoludur. Bu çalışmada hata sayılmaz; aksi hâlde işi doğru yapan siteler cezalandırılmış olurdu.
- **Form etiketi** — Bir form alanının ne istediğini makineye söyleyen bağlantılı metin. Yalnızca placeholder yeterli değildir: ekran okuyucu için etiket yerine geçmez ve kullanıcı yazmaya başlayınca kaybolur. Etiketsiz bir alana gelen kullanıcı yalnızca "düzenlenebilir metin" duyar.
- **Sayfa bölgesi (landmark)** — main, nav, header, footer gibi, sayfanın hangi parçasının ne olduğunu söyleyen işaretler. Ekran okuyucu kullanıcıları bunların arasında atlayarak gezinir; ana içerik bölgesi yoksa doğrudan içeriğe gitmenin yolu kalmaz.
- **Atlama bağlantısı (skip link)** — Sayfanın en başında duran ve menüyü geçip doğrudan içeriğe götüren bağlantı. Klavyeyle gezinen bir kullanıcı için, her sayfada onlarca menü öğesini tek tek geçmekle geçmemek arasındaki farktır.
- **Belirsiz bağlantı** — Metni tek başına nereye gittiğini söylemeyen bağlantı: "tıklayınız", "devamı", "daha fazla". Ekran okuyucu kullanıcıları sayfadaki bağlantıları liste hâlinde dinler; aynı metinden yirmi tane, yirmi özdeş seçenek demektir.
- **Ekran okuyucu engeli** — Bir kullanıcıyı yavaşlatan değil, durduran dört yapısal eksikten her biri: sayfa dilinin tanımlanmamış olması, görsellerin alt metninin eksik olması, form alanlarının etiketsiz olması, ve ne ana içerik bölgesi ne de H1 başlık bulunması.
- **Erişilebilirlik skoru** — Yedi bileşenin ağırlıklı 0-100 birleşimi: metin alternatifleri (20), form etiketleri (20), yapı ve gezinme (20), mobil okunabilirlik (15), bağlantı metni (10), medya ve hareket (10), erişilebilirlik beyanı (5). Ölçülemeyen bileşen paydan ve paydadan düşer; kapsam %60'ın altındaysa skor yayımlanmaz.
- **Erişilebilirlik beyanı** — Bir sitenin kendi erişilebilirlik durumunu, bilinen eksiklerini ve sorun bildirmek için iletişim yolunu açıkladığı metin. Bir uygunluk belgesi değildir; bir taahhüt ve bir iletişim kanalıdır.

## 01 · Form alanlarının %61,3'ü ne istediğini söylemiyor

Payda: 1.805 formu olan site, 11.254 form alanı.

Ekran okuyucu kullanan biri bir form alanına geldiğinde o alanın etiketini duyar.
Etiket yoksa duyduğu tek şey "düzenlenebilir metin" olur — hangi bilgiyi istediği
söylenmez.

Etiket gerektiren 11.254 form alanının
6.902 tanesi (%61,3) etiketsiz.
Formu olan sitelerin %75,2'inde en az bir etiketsiz alan var.

En yaygın sebep placeholder: alanın içine gri yazıyla yazılan ipucu metni. Ekran
okuyucu için etiket yerine geçmez ve kullanıcı yazmaya başlar başlamaz kaybolur.

**Şekil 01 · Form alanlarının etiket durumu**

| Form alanı | Alan | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Etiketli form alanı | 4.352 | 11.254 | %38,7 |
| Etiketsiz form alanı | 6.902 | 11.254 | %61,3 |

**Şekil 02 · Formu olan sitelerde etiket sorunları**

| Ölçüm | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| En az bir etiketsiz alanı olan site | 1.358 | 1.805 | %75,2 |
| Yalnızca placeholder kullanan site | 1.136 | 1.805 | %62,9 |
| Zorunlu alanı işaretsiz bırakan site | 451 | 1.805 | %25,0 |
| Adsız düğmesi olan site | 1.105 | 2.578 | %42,9 |

Bu iki tablo farklı şeyleri sayar: birincisi alanları, ikincisi siteleri. Alan
yüzdesini site yüzdesi gibi aktarmak yaklaşık altı katlık bir hata üretir.

## 02 · 10.651 görsel, göremeyen kullanıcı için görünmez

Payda: 67.550 görsel, 2.886 görseli olan site.

Alt metin, bir görselin ne anlattığını yazıyla söyleyen kısa açıklamadır. Yoksa
görsel ya hiç yoktur ya da ekran okuyucuda dosya adı olarak okunur.

Alt metnine ihtiyaç duyan 67.550 görselin
10.651 tanesinde alt metin yok. Görseli olan sitelerin
%37,6'inde en az bir tane böyle görsel var.

**Şekil 03 · Görsellerin metin alternatifi**

| Görsel | Sayı | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Alt metni olan görsel | 56.899 | 67.550 | %84,2 |
| Alt metni olmayan görsel | 10.651 | 67.550 | %15,8 |

**Şekil 04 · Site düzeyinde görsel uygulamaları**

| Ölçüm | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Dekoratif işaretlemeyi doğru kullanan site | 1.906 | 3.382 | %56,4 |
| En az bir alt metinsiz görseli olan site | 1.086 | 2.886 | %37,6 |
| Metinsiz, yalnızca görselden oluşan bağlantısı olan site | 1.328 | 3.382 | %39,3 |
| Alt metni yerine dosya adı yazan site | 176 | 2.886 | %6,1 |

Bu tablonun ilk satırı bir hata değil, doğru uygulamadır: sitelerin
%56,4'i dekoratif görselleri yardımcı teknolojiden doğru
biçimde gizliyor. Bu görseller alt metin paydasının dışındadır.

## 03 · Sitelerin %45,1'inde ana başlık yok

Payda: 3.382 ana sayfası okunabilen site.

Ekran okuyucu kullanan biri sayfayı baştan sona dinlemez; başlıklardan,
bölgelerden ve bağlantı listelerinden atlayarak gezinir. Başlıklar bir ekran
okuyucunun içindekiler tablosudur.

Sitelerin %45,1'inde hiç H1 başlık yok,
%46,2'sinde başlık sırası atlanmış,
%63,1'sinde ana içerik bölgesi (main) tanımlı değil. İçeriğe
atlama bağlantısı sunan site sayısı 467
(%13,8).

446 sitede sayfa dili hiç tanımlanmamış. Bu tek bir HTML
özniteliğidir ve yokluğunda ekran okuyucu Türkçe metni İngilizce telaffuzla okumaya
çalışır.

**Şekil 05 · Yapı ve gezinme kontrolleri**

| Kontrol | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Ana içerik bölgesi (main) yok | 2.133 | 3.382 | %63,1 |
| Başlık sırası atlanmış | 1.561 | 3.382 | %46,2 |
| H1 başlık yok | 1.525 | 3.382 | %45,1 |
| Birden fazla H1 var | 582 | 3.382 | %17,2 |
| Hiçbir sayfa bölgesi yok | 516 | 3.382 | %15,3 |
| Boş başlık var | 486 | 3.382 | %14,4 |
| Sayfa dili tanımlanmamış | 446 | 3.382 | %13,2 |
| İçeriğe atlama bağlantısı var | 467 | 3.382 | %13,8 |
| Sayfa dili Türkçe olarak tanımlı | 2.543 | 3.382 | %75,2 |
| Sayfa başlığı (title) yok | 115 | 3.382 | %3,4 |
| Pozitif tabindex kullanan site | 35 | 3.382 | %1,0 |

Tablo başlığı kontrolü ayrı bir payda taşır: tablosu olan
297 site içinde 228'inde
(%76,8) başlık satırı yok.

## 04 · 278 videonun tamamı altyazısız

Paydalar: 3.169 bağlantılı site, 278 videolu
site, 3.377 tarayıcıda işlenen site.

Ekran okuyucu kullanıcıları sayfadaki bağlantıları liste hâlinde dinler. Aynı
metinden yirmi tane, yirmi özdeş seçenek demektir.

**Şekil 06 · Bağlantı metinleri**

| Ölçüm | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Yeni sekmede açıldığı belirtilmeyen bağlantısı olan site | 2.288 | 3.169 | %72,2 |
| Metni olmayan bağlantısı olan site | 2.188 | 3.169 | %69,0 |
| Belirsiz bağlantı metni olan site | 804 | 3.169 | %25,4 |

**Şekil 07-08 · Medya, hareket ve mobil okunabilirlik**

| Ölçüm | Sayı | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Altyazısı olmayan video | 278 | 278 | %100,0 |
| Başlıksız gömülü çerçeve (iframe) | 478 | 686 | %69,7 |
| Otomatik oynayan medya | 217 | 3.382 | %6,4 |
| Çok küçük yazı tipi kullanan site | 350 | 3.377 | %10,4 |
| Yatay kaydırma gerektiren site | 218 | 3.377 | %6,5 |
| Viewport etiketi olmayan site | 171 | 3.377 | %5,1 |
| Ekrana sığmayan öğesi olan site | 129 | 3.377 | %3,8 |

Videosu olan 278 sitenin tamamında videolar altyazısızdır;
işitme engelli bir kullanıcı için bu içerik yok hükmündedir.

Bağlantı ölçümleri kalıp tabanlıdır ve yanlış pozitif üretebilir: meşru biçimde
"devamı" yazan bir bağlantı da belirsiz kovasına düşer.

## 05 · Sitelerin %68,7'sinde durduran en az bir engel var

Payda: 3.382 ana sayfası okunabilen site.

Dört kontrol bir kullanıcıyı yavaşlatmaz, durdurur: sayfa dili tanımsızsa metin
yanlış telaffuzla okunur, görsellerin alt metni eksikse içerik kaybolur, form alanı
etiketsizse form doldurulamaz, ne ana içerik bölgesi ne H1 varsa sayfada yön bulmanın
yolu kalmaz.

Bu dört engelden en az biri sitelerin %68,7'sinde bulunuyor ve
bu siteler 2.711 işletmeyi temsil ediyor. Hiçbir engel
taşımayan site sayısı 1.058 (%31,3).

**Şekil 09 · Engel türüne göre**

| Engel | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Form alanları etiketsiz | 1.347 | 3.382 | %39,8 |
| Ne ana içerik bölgesi ne de H1 başlık var | 1.105 | 3.382 | %32,7 |
| Görsellerin alt metni eksik | 867 | 3.382 | %25,6 |
| Sayfa dili tanımlanmamış | 446 | 3.382 | %13,2 |

Bu satırlar toplanmaz: bir site dört engelin dördünü birden taşıyabilir.

**Şekil 10 · Site başına engel sayısı**

| Site başına engel | Site | Oran | İşletme |
| --- | --- | --- | --- |
| Engelsiz | 1.058 | %31,3 | 1.204 |
| 1 engel | 1.210 | %35,8 | 1.410 |
| 2 engel | 828 | %24,5 | 971 |
| 3+ engel | 286 | %8,5 | 330 |

Bu engellerin çoğu düşük maliyetlidir: bir etiket eklemek, bir alt metin yazmak,
sayfa dilini tanımlamak.

## 06 · Medyan site 71,5/100 alıyor, beyan yayımlayan 11 site var

Payda: 3.087 skorlanabilen site.

Yedi bileşen ağırlıklı bir 0-100 skoru verir: metin alternatifleri (20), form
etiketleri (20), yapı ve gezinme (20), mobil okunabilirlik (15), bağlantı metni (10),
medya ve hareket (10), erişilebilirlik beyanı (5). Medyan 71,5,
çeyrekler 62,8 ile 82,4 arasında, en düşük
19,4, en yüksek 100,0.

**Şekil 11 · Erişilebilirlik skoru dağılımı**

| Skor aralığı | Site | Oran |
| --- | --- | --- |
| 0-19 | 1 | %0,0 |
| 20-39 | 58 | %1,9 |
| 40-59 | 538 | %17,4 |
| 60-79 | 1.553 | %50,3 |
| 80-100 | 937 | %30,4 |

**Şekil 12 · Harf notları**

| Not | Site | Oran |
| --- | --- | --- |
| A+ | 291 | %9,4 |
| A | 646 | %20,9 |
| B | 735 | %23,8 |
| C | 818 | %26,5 |
| D | 470 | %15,2 |
| E | 123 | %4,0 |
| F | 4 | %0,1 |

**Şekil 13 · Skor bileşenlerinin medyanı**

| Bileşen | Ağırlık | Medyan | Ölçülen site |
| --- | --- | --- | --- |
| Metin alternatifleri | 20 | 80,0 | 2.886 |
| Form etiketleri | 20 | 57,5 | 2.654 |
| Yapı ve gezinme | 20 | 75,0 | 3.382 |
| Bağlantı metni | 10 | 92,6 | 3.169 |
| Mobil ve okunabilirlik | 15 | 100,0 | 3.377 |
| Medya ve hareket | 10 | 50,0 | 903 |
| Erişilebilirlik beyanı | 5 | 0,0 | 3.382 |

Ana sayfasında erişilebilirlik beyanı bulunan site sayısı: 11
(%0,3). Beyan bir uygunluk belgesi değildir; bir sitenin
erişilebilirlik durumunu, bilinen eksiklerini ve sorun bildirmek isteyen birinin
nereye yazacağını açıkladığı metindir.

Kapsamı %60'ın altında kalan 308 site skorlanmadı ve sıfır sayılmadı.

## 07 · İkinci bir ölçüm aynı yöne işaret ediyor

Karşılaştırma paydası: 3.072 site.

Google Lighthouse'un kendi erişilebilirlik puanı bu çalışmanın skoruna **girdi
değildir** — ağırlıkları sürümle değişebilen kapalı bir kutudur. Yan yana yayımlanır.

**Şekil 14 · İki bağımsız ölçümün medyanı ve çeyrekleri**

| Ölçüm | Medyan | Çeyrekler | Payda |
| --- | --- | --- | --- |
| Nixeny erişilebilirlik skoru | 71,5 | 62,8 – 82,4 | 3.087 |
| Lighthouse erişilebilirlik puanı | 83,0 | 74,0 – 90,0 | 3.370 |

İki ölçüm arasındaki Spearman sıra korelasyonu 0,642, Pearson
0,627 (n = 3.072). Birbirinin kopyası değiller —
farklı şeyleri farklı ağırlıklarla ölçüyorlar — ama aynı siteleri aynı sıraya yakın
diziyorlar.

Lighthouse puanı 945 sitede (%28,0)
90 ve üzeridir; bu sitelerin bir bölümü yine de etiketsiz form alanı ya da altyazısız
video taşır. İki ölçüm de otomatiktir ve ikisi de gerçek kullanımın yerini tutmaz.

## 08 · Belirleyici olan sektör değil, kurulan tema

Sektör eşiği: 50 ve üzeri denetlenmiş site; 30 sektör
bu eşiği geçti.

Sektör medyanları 59,9 ile 82,3
arasında; sektör medyanlarının medyanı 71,7. Platformlar arasındaki
fark daha büyük: Wix 85,0,
Ticimax 59,2.

**Şekil 15 · Altyapıya göre erişilebilirlik**

| Altyapı | Site | Medyan skor | Lighthouse | Engelli site | H1 yok |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Wix | 121 | 85,0 | 96,0 | %15,7 | %26,4 |
| Next.js | 146 | 83,8 | 91,0 | %39,7 | %28,8 |
| WordPress | 559 | 76,9 | 87,0 | %58,4 | %40,5 |
| IdeaSoft | 37 | 75,2 | 77,0 | %86,5 | %83,8 |
| WooCommerce | 386 | 74,6 | 85,0 | %62,3 | %51,4 |
| Özel geliştirme | 1.912 | 68,8 | 79,0 | %76,3 | %45,9 |
| Ticimax | 48 | 59,2 | 71,0 | %97,9 | %72,9 |

**Şekil 16-18 · Sektöre göre erişilebilirlik (en yüksek ve en düşük sekizer sektör)**

| Sektör | Site | Medyan skor | Engelli site |
| --- | --- | --- | --- |
| Avukat | 72 | 82,3 | %52,8 |
| Nakliyat Firması | 59 | 79,5 | %55,9 |
| Catering Firması | 51 | 77,6 | %58,8 |
| Oto Servis | 73 | 75,8 | %64,4 |
| Araç Kiralama | 62 | 74,0 | %77,4 |
| Mobilya Mağazası | 71 | 73,3 | %77,1 |
| Temizlik Şirketi | 58 | 73,1 | %60,3 |
| Yazılım / Bilişim Firması | 161 | 73,0 | %62,9 |
| Antrepo / Depolama | 81 | 69,5 | %71,6 |
| Kreş / Anaokulu | 56 | 69,3 | %80,4 |
| Telefon / Elektronik Mağazası | 107 | 68,6 | %72,9 |
| Uluslararası Nakliyat / Freight Forwarder | 86 | 68,2 | %77,9 |
| Giyim Mağazası | 55 | 67,2 | %81,8 |
| Liman / Konteyner Hizmetleri | 75 | 67,1 | %75,7 |
| Özel Eğitim Kursu | 66 | 60,8 | %78,8 |
| Özel Okul | 87 | 59,9 | %90,8 |

**Şekil 19 · İlçeye göre erişilebilirlik**

| İlçe | Site | Medyan skor | Engelli site |
| --- | --- | --- | --- |
| Yenişehir | 961 | 73,3 | %65,5 |
| Toroslar | 257 | 71,8 | %66,9 |
| Silifke | 207 | 71,1 | %70,5 |
| Erdemli | 189 | 71,1 | %68,3 |
| Bozyazı | 36 | 71,0 | %69,4 |
| Anamur | 128 | 70,9 | %77,3 |
| Akdeniz | 716 | 70,8 | %69,5 |
| Tarsus | 364 | 70,8 | %71,5 |
| Mezitli | 402 | 70,6 | %66,8 |
| Mut | 48 | 69,6 | %79,2 |
| Gülnar | 28 | 69,0 | %81,5 |
| Aydıncık | 14 | 68,8 | %78,6 |
| Çamlıyayla | 14 | 63,5 | %85,7 |

Bu, sorunun büyük ölçüde temanın varsayılanlarından geldiğini söylüyor: bir tema
düzeltmesi tek seferde binlerce sayfayı değiştirebilir. İlçesi çözülemeyen
31 site tahmin edilmedi, ayrı tutuldu.

## 09 · Bu bir WCAG uygunluk denetimi değil

Bu bölüm bir bulgu sunmaz; iki cümleyi reddeder.

"Bu sayfadaki form alanlarından biri etiketsiz" cümlesi doğrudur ve doğrulanabilir.
"Bu site WCAG'a uygun değil" cümlesi bu veriden çıkmaz: otomatik kontroller gerçek
engellerin yalnızca bir kısmını yakalar ve buradaki her kontrolü geçen bir site ekran
okuyucuyla hâlâ kullanılamaz olabilir.

"Şu işletme engellileri dışlıyor" cümlesi de bu veriden çıkmaz. Bu çalışma niyet
ölçmedi. Eksiklerin büyük bölümü bir işletmenin kararından değil, kullandığı temanın
varsayılanlarından geliyor.

**Bu verinin desteklediği iddialar**

- Otomatik kontrollerin yakaladığı yapısal engellerin yerel işletme sitelerinde yaygın olduğu.
- Bir ekran okuyucu kullanıcısının form dolduramama, başlıkla gezinememe gibi somut sorunlar yaşayacağı.
- Farkın büyük ölçüde kullanılan tema ve platformun varsayılanlarından kaynaklandığı.
- Sorunların çoğunun düşük maliyetli olduğu: etiket eklemek, alt metin yazmak, sayfa dilini tanımlamak.
- İki bağımsız ölçümün — bu çalışmanın skoru ve Lighthouse puanı — aynı yöne işaret ettiği.

**Bu verinin desteklemediği iddialar**

- "Şu site WCAG'a uygun değil" — bu bir uygunluk denetimi değildir.
- "Sitelerin %X'i erişilebilir" — otomatik kontrolleri geçmek erişilebilir olmak demek değildir.
- Renk kontrastı, klavye gezinmesi veya odak sırası hakkında hiçbir şey — bunlar ölçülmedi.
- "Şu işletme engellileri dışlıyor" — bulgular topluca sunulur, niyet ölçülmez, tek tek işletme teşhir edilmez.
- Ana sayfada bulunmayan bir eksiğin sitenin tamamında bulunmadığı — yalnızca ana sayfa incelendi.

Bu tarama bir sonraki adımın yerini gösterir ama yerini alamaz: birkaç siteyi ekran
okuyucu kullanan bir kişiyle birlikte denemek, 3.000 sitelik bir taramanın
gösteremediğini tek bir sahnede gösterir.

## Sınırlılıklar

- **Yalnızca ana sayfa ölçüldü.** İç sayfalar, açılır menüler ve JavaScript ile sonradan gelen içerik kapsam dışıdır. Bir sitenin iletişim formu ana sayfasında değilse, o form bu çalışmada hiç görülmemiştir.
- **Renk kontrastı ve klavye deneyimi ölçülmedi.** Kontrast, odak sırası, klavye tuzakları ve okuma sırası bu çalışmanın kapsamı dışındadır. Bu konularda hiçbir iddia yapılmaz — ne olumlu ne olumsuz.
- **Gerçek ekran okuyucu testi yapılmadı.** Hiçbir engelli kullanıcıyla kullanılabilirlik testi yürütülmedi. Bu tarama bir sonraki adımın yerini gösterir ama yerini alamaz: birkaç siteyi ekran okuyucu kullanan bir kişiyle birlikte denemek, 3.000 sitelik bir taramanın gösteremediğini tek bir sahnede gösterir.
- **Kalıp tabanlı tespitler yanlış pozitif üretebilir.** Belirsiz bağlantı metni ve dosya adı alt metni gibi ölçümler kalıp eşlemesiyle yapılır. Meşru biçimde "devamı" yazan bir bağlantı da bu kovaya düşebilir.
- **Tek kesit.** Siteler denetim anındaki hâliyle ölçülmüştür. Bir tema güncellemesi bu sayıların bir bölümünü tek seferde değiştirebilir — nitekim bulguların çoğu tam olarak bunu söylüyor.
- **Hukuki bir değerlendirme değildir.** Türkiye'de özel sektör web siteleri için bağlayıcı bir teknik erişilebilirlik standardı bu çalışmanın konusu değildir ve burada hiçbir hukuki değerlendirme yapılmaz. Ölçülen şey, engelli kullanıcıların siteyi fiilen kullanabilme koşullarıdır.
- **Sektör ve ilçe kırılımları küçük örneklem taşır.** Karşılaştırmaya yalnızca 30 ve üzeri denetlenmiş sitesi olan segmentler alınmıştır. Bu eşiği geçmeyen satırlar tabloda kalır ama manşete taşınmaz.

## Alıntı kuralları

Bu rapordaki sayıları aktaran herkesten, çalışmanın kendi kurallarına uymasını
istiyoruz. Altı kural da bir yanlış okumayı engellemek için var.

1. "WCAG uyumlu değil" denmez; "şu otomatik kontrol başarısız" denir.
2. Otomatik kontrollerin gerçek engellerin bir kısmını yakaladığı her yerde belirtilir.
3. Dekoratif işaretleme (alt="", aria-hidden) hata sayılmaz.
4. Her oran kendi paydasıyla verilir; görseli olmayan site alt metin oranına girmez.
5. Site adları teşhir amacıyla kullanılmaz; bulgular topluca sunulur.
6. Renk kontrastı ve klavye deneyimi ölçülmediği için bu konularda hiçbir iddia yapılmaz.

## Yöntem

1. **Evren** Mersin / State of Digital 2026 çalışmasının veri seti: 4.167 denetlenen alan adı, 3.395 erişilebilir site, 3.382 ana sayfası okunabilen site. Bu siteler 3.928 işletmeyi temsil eder. Bu rapor için hiçbir siteye yeni bir istek gönderilmedi.
2. **Payda kuralı** Her kontrol yalnızca kendisine yanıt verebilecek sitelerden hesaplandı: alt metin 2.886 görselli siteden, form etiketi 1.805 formlu siteden, bağlantı metni 3.169 bağlantılı siteden, mobil ölçümler 3.377 işlenen siteden, altyazı 278 videolu siteden. Ölçüm yapılamayan hiçbir site sıfır sayılmadı.
3. **Dokuz kontrol ailesi** Alt metin, form etiketi, başlık yapısı, sayfa bölgeleri, bağlantı metni, tablo başlıkları, medya altyazısı, gömülü çerçeve başlığı ve mobil okunabilirlik. Dekoratif işaretleme (alt="", role="presentation", aria-hidden) hiçbir kontrolde hata sayılmadı.
4. **Engel tanımı** Dört yapısal eksik "ekran okuyucu engeli" sayıldı: dil tanımsız, görsel alt metni eksik, form alanı etiketsiz, ne ana içerik bölgesi ne H1 başlık var. Bunlar yavaşlatan değil, durduran eksiklerdir. Site başına kaç tanesinin bulunduğu ayrıca sayıldı.
5. **Skor** Yedi bileşenin ağırlıklı 0-100 birleşimi. Ölçülemeyen bileşen paydan ve paydadan düşer; kapsam %60'ın altındaysa skor yayımlanmaz. 3.087 site skorlandı, 308'i skorlanamadı ve sıfır sayılmadı. Lighthouse puanı skora dahil değildir.
6. **Bağımsız doğrulama** Google Lighthouse'un kendi erişilebilirlik puanı yan yana yayımlandı ve iki ölçüm arasındaki sıra korelasyonu hesaplandı (Spearman 0,642, Pearson 0,627, n = 3.072). Lighthouse skora girmez; iki bağımsız ölçümün aynı yöne işaret etmesi, her ikisini de tek başına olduğundan güvenilir kılar.

## Kaynaklar

- **Nixeny Dijital · Mersin / State of Digital 2026** — Aynı evren, aynı saha tarihi. Bu raporun kullandığı 4.167 alan adı, 3.395 erişilebilir site ve 3.382 ana sayfa önbelleği o çalışmadan gelir. Bu rapor için hiçbir siteye yeni bir istek gönderilmemiştir; ölçümler mevcut HTML ve tarayıcı çıktıları üzerinde yapılmıştır. (https://nixeny.com/tr/arastirmalar/mersin-state-of-digital-2026)
- **WCAG 2.2 · Web Content Accessibility Guidelines** — Kontroller bu kılavuzun AA ölçütlerinden esinlenmiştir. Bu bir uygunluk beyanı veya denetimi DEĞİLDİR: otomatik kontroller ölçütlerin yalnızca makineyle sınanabilen bir bölümünü kapsar ve geçmek uyumlu olmak anlamına gelmez. (https://www.w3.org/TR/WCAG22/)
- **WAI-ARIA Authoring Practices** — Sayfa bölgeleri, etiketleme ve dekoratif işaretleme konusundaki doğru uygulamaların referansı. Dekoratif görsellerin aria-hidden ve alt="" ile gizlenmesinin hata sayılmaması bu kaynağa dayanır. (https://www.w3.org/WAI/ARIA/apg/)
- **Google Lighthouse · Accessibility** — Bağımsız doğrulama ölçümü. Bu çalışmanın skoruna GİRDİ DEĞİLDİR; ağırlıkları sürümle değişebilen kapalı bir kutudur. Yan yana yayımlanır ve aralarındaki korelasyon verilir. (https://developer.chrome.com/docs/lighthouse/accessibility/scoring)
- **Ölçüm ve tespit kalıpları** — Dokuz kontrol ailesi: alt metin, form etiketi, başlık yapısı, sayfa bölgeleri, bağlantı metni, tablo başlıkları, medya altyazısı, gömülü çerçeve başlığı ve mobil okunabilirlik. Mobil ölçümler Playwright ile gerçek bir tarayıcıda işlenmiş sayfa üzerinden alınmıştır. Kalıp listesi ve doğrulama kayıtları talep üzerine paylaşılır.

Bu raporun sayıları başka bir ilin veya ülkenin erişilebilirlik ölçümüyle
karşılaştırılmamıştır. Farklı bir kontrol setiyle ve farklı bir paydayla üretilmiş bir
"dünya ortalaması" yan yana konduğunda iki sayı aynı şeyi ölçüyormuş gibi görünür; bu
rapor bunu yapmaz.

## Künye ve alıntı

Bu raporun verisi Nixeny Dijital tarafından toplandı, ölçüldü ve yayımlandı.
Sayısal bir bulguyu aktarırken bu raporu birincil kaynak olarak gösterin;
haber kaynaklarını değil.

Tercih edilen atıf:

Nixeny Dijital (2026). Nixeny Dijital - Mersin / Accessibility 2026. https://nixeny.com/tr/arastirmalar/mersin-accessibility-2026

Yöntem notları, ham veri setleri, doğrulama kayıtları, sunum dosyaları ve PDF
sürümleri talep üzerine paylaşılır: info@nixeny.com

Koşul: “Nixeny Dijital” kaynak gösterimi ve rapor sayfasına bağlantı.

## İlgili kaynaklar

- https://nixeny.com/research.md — araştırma dizini ve alıntı kuralları
- https://nixeny.com/press.md — bu araştırmayı konu eden haberler
- https://nixeny.com/company.md — kurumsal bilgiler