# Nixeny Dijital - Mersin / AI Readiness 2026

Canonical URL: https://nixeny.com/tr/arastirmalar/mersin-ai-readiness-2026
Published: 2026-08-27
Fieldwork: 2026-08-25/2026-08-27 (single snapshot, not a time series)
Geographic scope: Mersin, Türkiye
Subject: İşletme sitelerinin yapay zekâ asistanlarına erişim izni, yapılandırılmış verisi ve makine okunabilirliği
Reference code: MRS·AIR·2026·05
Language: tr
Publisher: Nixeny Dijital

> 3.395 Mersin işletme sitesinin robots.txt dosyası tarandı, 3.382 ana sayfası makine okunabilirliği açısından incelendi. Bir yapay zekâ asistanının soru yanıtlayabildiği site oranı %4,5.

## Bu rapor neyi ölçer, neyi ölçmez

Bu çalışmada hiçbir yapay zekâ modeline soru sorulmadı. Asistanların gerçekte
hangi işletmeyi alıntıladığı ölçülmedi. Ölçülen tek şey, bir asistanın bir
işletme sitesinden yanıt üretebilmesi için gereken koşulların sağlanıp
sağlanmadığıdır: koşullar ölçüldü, sonuç değil.

Bu bir sayım değildir. Evren, Google'da aktif görünen 19.615
Mersin işletmesinden türeyen 4.167 denetlenen alan adıdır; bunların
3.395 tanesi erişilebilirdi ve robots.txt taramasına girdi,
3.382 tanesinin ana sayfası okunabildi. Doğru ifade "Mersin'deki tüm
işletmeler" değil, "araştırmaya dahil edilen Mersin işletme siteleri"dir.

Yapay zekâ botlarını engellemek meşru bir tercihtir ve bu raporda bir hata olarak
değil, bir KARAR olarak sayılır. "Hiç kural tanımlamamış"
3.021 site ile "bilinçli engellemiş"
331 site hiçbir tabloda birleştirilmez.

Yalnızca ana sayfa incelenmiştir. İç sayfalardaki şema, hizmet listesi veya sık
sorulan sorular görülmez; bu nedenle bütün şema ve içerik oranları bir ALT
SINIRDIR.

- **Koşullar ölçüldü, sonuç değil** Bu çalışmada hiçbir yapay zekâ modeline soru sorulmadı. Asistanların gerçekte hangi işletmeyi alıntıladığı ölçülmedi. Ölçülen tek şey, bir asistanın bu siteden yanıt üretebilmesi için gereken koşulların sağlanıp sağlanmadığı. "Yapay zekâ bu işletmeyi bulamıyor" cümlesi bu veriden çıkarılamaz.
- **Engellemek bir tercih** Yapay zekâ botlarını engellemek meşru bir karardır ve bu raporda bir hata olarak değil, bir karar olarak sayılır. "Hiç kural tanımlamamış" 3.021 site ile "bilinçli engellemiş" 331 site hiçbir tabloda birleştirilmez: birincisi konuyu hiç konuşmamış, ikincisi konuşup karar vermiştir.
- **Yalnızca ana sayfa** İçerik ve yapılandırılmış veri ölçümleri yalnızca ana sayfa üzerinden yapıldı. İç sayfalardaki şema, hizmet listesi veya sık sorulan sorular görülmez. Bu, buradaki bütün şema ve içerik oranlarının bir ALT SINIR olduğu anlamına gelir: gerçek oran daha yüksek olabilir, daha düşük olamaz.
- **Tarih damgalı bir liste** Bot adları ve politikaları aylar içinde değişir; bugün var olmayan bir bot gelecek yıl listenin başında olabilir. Buradaki oranlar yalnızca yanlarındaki 19 bot'luk listeyle birlikte anlamlıdır ve başka bir tarihe taşınamaz.

## Paydalar

Bu raporda üç ana payda vardır ve birbirinin yerine kullanılamaz.

| Payda | Sayı | Ne zaman kullanılır |
| --- | --- | --- |
| Denetlenen alan adı | 4.167 | Kapsam ve erişim oranları |
| robots.txt taranan site | 3.395 | Erişim izni, bot ve llms.txt ölçümleri |
| Ana sayfası okunabilen site | 3.382 | Yapılandırılmış veri ve içerik ölçümleri |
| Skorlanabilen site | 3.382 | Görünürlük skoru ve harf notları |

Bölüm içinde daha dar paydalar da vardır: llms.txt üretici kırılımı
352 dosya üzerinden, JavaScript testi 3.364
site üzerinden hesaplanır. Her oranın yanında hangi payda kullanıldığı yazılıdır.

## Sözlük

- **Yapay zekâ görünürlüğü** — Bu raporun konusu: bir yapay zekâ asistanının bir işletme sitesinden yanıt üretebilmesi için gereken koşulların ne kadarının sağlandığı. Bir kalite yargısı değil, bir okunabilirlik ölçüsüdür.
- **Payda** — Bu raporda üç ana payda kullanılır: 3.395 robots.txt'i taranan site, 3.382 ana sayfası okunabilen site ve 4.167 denetlenen alan adı. Bölüm içinde daha dar paydalar da vardır (llms.txt üreticileri 352 dosya üzerinden). Her oranın yanında hangisi olduğu yazılıdır.
- **robots.txt** — Bir sitenin kök dizininde duran, hangi botun nereye girebileceğini söyleyen düz metin dosyası. Bağlayıcı değil, gönüllüdür: botlar uymayı seçer. Bu çalışmada her bot için yalnızca kök dizin ("/") değerlendirilmiştir.
- **Eğitim botu / arama botu** — Eğitim botu (GPTBot, ClaudeBot, Google-Extended) modeli eğitmek için içerik toplar. Arama botu (OAI-SearchBot, PerplexityBot) bir soru sorulduğunda kaynağı bulup alıntılar. İkisini aynı kuralla engellemek, alıntılanma ihtimalini de kapatır.
- **Kural koymamak ≠ engellemek** — robots.txt'te bir bot için kural yoksa varsayılan davranış erişime izin vermektir. Bu yüzden "hiç kural tanımlamamış" siteler ile "bilinçli engellemiş" siteler bu raporda hiçbir yerde aynı kovaya konmaz.
- **Yapılandırılmış veri (JSON-LD)** — Sayfanın içine gömülen, makinenin doğrudan okuyabileceği biçimdeki bilgi: ad, adres, telefon, çalışma saatleri. İnsan için görünmez. Bu çalışmada yalnızca JSON-LD okunmuştur; mikroveri ve RDFa kapsam dışıdır.
- **LocalBusiness şeması** — Yapılandırılmış verinin "bu bir yerel işletmedir" diyen türü. Bir sitenin kendini makineye işletme olarak tanıtmasının standart yolu budur; yoksa asistan sayfanın ne olduğunu metinden tahmin etmek zorunda kalır.
- **Ad-adres-telefon üçlüsü** — Yapılandırılmış veride işletmenin adı, açık adresi ve telefonunun üçünün birden bulunması. Üçünden biri eksikse asistan cevabı ya vermez ya da başka bir kaynaktan — çoğu zaman bir dizinden — alır.
- **llms.txt** — Yapay zekâ asistanlarına sitenin içeriğini özetlemek için önerilen dosya. Henüz bir taslak öneridir, standart değildir. Bu yüzden yokluğu bir eksiklik olarak değil, benimsenme ölçüsü olarak raporlanır.
- **Yanıtlanabilirlik** — Bir asistanın "bu işletme nerede, ne zaman açık, telefonu ne" sorusunu doğrudan siteden yanıtlayabilmesi için gereken dört koşulun tamamının sağlanması: arama engellenmemiş, ad-adres-telefon tam, çalışma saatleri var ve içerik JavaScript olmadan görünüyor.
- **JavaScript bağımlılığı** — Statik HTML'de 120 kelimeden az metin varken, tarayıcının çalıştırdığı sayfanın 2,5 kattan fazla metin göstermesi. Bu sitelerin ana sayfası, JavaScript çalıştırmayan bir tarayıcıya boş görünür.
- **Görünürlük skoru** — Altı bileşenin ağırlıklı 0-100 birleşimi: erişim izni (25), yapılandırılmış veri (25), içerik derinliği (20), teknik temel (15), yanıt hazırlığı (10), llms.txt (5). Ölçülemeyen bileşen hem paydan hem paydadan düşer; kapsam %60'ın altındaysa skor yayımlanmaz.

## 01 · Yüz siteden dördü bir soruyu yanıtlayabiliyor

Payda: 3.382 ana sayfası okunabilen site.

Bir asistanın "bu işletme nerede, ne zaman açık, telefonu ne" sorusunu doğrudan
siteden yanıtlayabilmesi için dört koşul birden gerekir: robots.txt yapay zekâ
aramasını engellemiyor olmalı, yapılandırılmış veride ad-adres-telefon üçlüsü tam
olmalı, çalışma saatleri orada bulunmalı ve içerik JavaScript çalıştırılmadan da
görünmeli.

Dördünü birden sağlayan site sayısı 152 — %4,5.
Bu siteler 170 işletmeyi temsil ediyor.

**Şekil 01 · Yanıtlanabilirliğin önündeki koşullar**

| Eksik koşul | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Çalışma saatleri yapılandırılmış veride yok | 3.188 | 3.382 | %94,3 |
| Ad-adres-telefon üçlüsü yapılandırılmış veride eksik | 2.925 | 3.382 | %86,5 |
| Yapılandırılmış işletme verisi (LocalBusiness/Organization) yok | 2.450 | 3.382 | %72,4 |
| İçerik yalnızca JavaScript ile geliyor | 155 | 3.382 | %4,6 |
| Yapay zekâ araması robots.txt ile engellenmiş | 136 | 3.382 | %4,0 |

Bu satırlar toplanmaz. Bir site aynı anda üç koşulda birden takılabilir; her satır
"o tek koşulu sağlayamayan site sayısı"dır, bir bölüntü değil.

Raporun en keskin karşılaştırması burada: yapay zekâya kapısını kapatan site sayısı
(331), yapay zekânın soru yanıtlayabildiği site sayısından
(152) fazladır.

## 02 · Sitelerin %89,0'ı yapay zekâ için tek kural yazmamış

Payda: 3.395 robots.txt taranan site.

2.227 sitede (%65,6) bir robots.txt dosyası
var, ama içinde yapay zekâ botları için tek bir kural bulunan site sayısı yalnızca
374 (%11,0). Kalan
3.021 site için konu henüz açılmamış.

Kural koymamak engellemek değildir: robots.txt'te bir bot için hüküm yoksa
varsayılan davranış erişime izin vermektir.

**Şekil 02 · robots.txt'te yapay zekâ kuralı**

| Ölçüm | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Yapay zekâ botları için hiç kural yok | 3.021 | 3.395 | %89,0 |
| En az bir yapay zekâ kuralı tanımlı | 374 | 3.395 | %11,0 |
| En az bir yapay zekâ botunu engelliyor | 331 | 3.395 | %9,8 |
| Yapay zekâ eğitimini engelliyor | 331 | 3.395 | %9,8 |
| Yapay zekâ aramasını engelliyor | 136 | 3.395 | %4,0 |
| Googlebot'u engelliyor (kontrol) | 11 | 3.395 | %0,3 |
| Crawl-delay tanımlı | 239 | 3.395 | %7,0 |

**Şekil 03 · Hazırlık kovaları**

| Kova | Tanım | Site | Oran | İşletme |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Hazır | Dört koşulu da sağlıyor | 132 | %3,9 | 150 |
| Kısmen hazır | Bir asistan bir şey okuyabilir | 704 | %20,7 | 859 |
| Görünmez | Kapı açık, okunacak yapı yok | 2.228 | %65,6 | 2.551 |
| Kapalı | robots.txt ile bilinçli engelleme | 331 | %9,8 | 368 |

"Kapalı" kovası bir sıralamanın en altı değil, diğer üçünün dışıdır: orada duran
bir site soruyu yanıtlamış, "görünmez" kovasındaki site soruyla hiç karşılaşmamıştır.

## 03 · Yapay zekâ botları arama motorlarından 25,5 kat sık engelleniyor

Payda: 3.395 site, 19 bot.

331 site en az bir yapay zekâ botunu kök dizinden engelliyor.
Googlebot ve Bingbot'u engelleyen site sayısı 13.
Aradaki fark 25,5 kat. Reddedilen şey taranmak değil, taranan
şeyin belirli bir kullanımıdır: aynı siteler arama motorlarını içeri alıyor.

**Şekil 04 · Bot grubuna göre engelleme**

| Bot grubu | Engelleyen site | Oran | robots.txt'te anılan |
| --- | --- | --- | --- |
| Yapay zekâ eğitim botları | 318 | %9,4 | 346 |
| Yapay zekâ arama botları | 131 | %3,9 | 171 |
| Kullanıcı isteğiyle getiren botlar | 135 | %4,0 | 160 |
| Klasik arama botları (kontrol) | 13 | %0,4 | 68 |

**Şekil 05 · Bot bazında anılma ve engellenme**

| Bot | İşi | Anılan | Engelleyen | Oran |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| GPTBot (OpenAI, eğitim) | eğitim | 346 | 312 | %9,2 |
| OAI-SearchBot (ChatGPT arama) | arama | 62 | 40 | %1,2 |
| ChatGPT-User (kullanıcı isteğiyle) | kullanıcı isteği | 160 | 135 | %4,0 |
| ClaudeBot (Anthropic, eğitim) | eğitim | 336 | 308 | %9,1 |
| Claude-User (kullanıcı isteğiyle) | kullanıcı isteği | 40 | 40 | %1,2 |
| Claude-SearchBot (Claude arama) | arama | 43 | 41 | %1,2 |
| PerplexityBot (arama dizini) | arama | 171 | 131 | %3,9 |
| Perplexity-User (kullanıcı isteğiyle) | kullanıcı isteği | 32 | 38 | %1,1 |
| Google-Extended (Gemini eğitimi) | eğitim | 334 | 305 | %9,0 |
| Applebot-Extended (Apple Intelligence) | eğitim | 316 | 305 | %9,0 |
| meta-externalagent (Meta AI) | eğitim | 214 | 218 | %6,4 |
| Bytespider (ByteDance) | eğitim | 309 | 313 | %9,2 |
| CCBot (Common Crawl) | eğitim | 320 | 318 | %9,4 |
| Amazonbot | eğitim | 303 | 308 | %9,1 |
| cohere-ai | eğitim | 44 | 45 | %1,3 |
| YouBot (You.com) | arama | 127 | 131 | %3,9 |
| Diffbot | eğitim | 125 | 136 | %4,0 |
| Googlebot (klasik arama) | klasik arama | 68 | 11 | %0,3 |
| Bingbot (klasik arama + Copilot) | klasik arama | 40 | 13 | %0,4 |

Bu liste tarih damgalıdır. Bot adları ve politikaları aylar içinde değişir; bu
oranlar yalnızca yukarıdaki 19 bot'luk listeyle birlikte anlamlıdır.
Birkaç satırda engellenen sayı anılan sayıdan büyüktür: orada kuralı yazan joker
(*) grubudur, botun kendi adı dosyada hiç geçmez.

## 04 · 352 sitenin llms.txt'i var, yarısını bir eklenti yazdı

Payda: 3.395 site; üretici kırılımının paydası 352 dosya.

llms.txt henüz bir standart değil, taslak bir öneridir. Bu yüzden yokluğu bir
eksiklik olarak değil, benimsenme ölçüsü olarak raporlanır.

**Şekil 06 · llms.txt benimsenmesi**

| Ölçüm | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| llms.txt yayımlıyor | 352 | 3.395 | %10,4 |
| llms-full.txt yayımlıyor | 30 | 3.395 | %0,9 |

**Dosyayı kim üretti**

| Üretici | Dosya | Oran |
| --- | --- | --- |
| belirtilmemiş | 169 | %48,0 |
| Wix | 100 | %28,4 |
| All in One SEO | 40 | %11,4 |
| Rank Math | 16 | %4,5 |
| Shopify | 15 | %4,3 |
| Yoast SEO | 10 | %2,8 |
| diğer eklenti | 2 | %0,6 |

Bu 352 dosyanın 183 tanesi (%52,0)
bir eklenti veya platform tarafından otomatik üretilmiştir. Yani bu sayı,
işletmelerin yapay zekâ hakkındaki kararını değil, kullandıkları aracın sürüm
notlarını ölçer.

## 05 · Çalışma saatini makinenin okuyabildiği site: %5,7

Payda: 3.382 ana sayfası okunabilen site.

Ana sayfasında herhangi bir JSON-LD bloğu bulunan site oranı %33,9.
Oradan aşağıya her adımda sayı düşüyor: kendini işletme olarak tanıtan
%10,7, ad-adres-telefon üçlüsü tam olan %13,5,
çalışma saatlerini veren %5,7.

**Şekil 07 · Ana sayfada bulunan yapılandırılmış veri alanları**

| Alan | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Herhangi bir JSON-LD bloğu | 1.146 | 3.382 | %33,9 |
| Organization şeması | 666 | 3.382 | %19,7 |
| Ad-adres-telefon üçlüsü tam | 457 | 3.382 | %13,5 |
| LocalBusiness şeması | 363 | 3.382 | %10,7 |
| Çalışma saatleri | 194 | 3.382 | %5,7 |
| Fiyat bilgisi | 175 | 3.382 | %5,2 |
| Koordinat (geo) | 151 | 3.382 | %4,5 |
| Toplu puan (aggregateRating) | 63 | 3.382 | %1,9 |
| Bozuk JSON-LD bloğu | 23 | 3.382 | %0,7 |

**Şekil 08 · Şema tamlığı dağılımı**

| Tamlık aralığı | Site | Oran |
| --- | --- | --- |
| 0 | 2.238 | %66,2 |
| 1-25 | 191 | %5,7 |
| 26-50 | 537 | %15,9 |
| 51-75 | 278 | %8,2 |
| 76-100 | 138 | %4,1 |

Medyan tamlık 0,0: sitelerin yarısından fazlasında sayılabilecek
hiçbir alan yok. Bu yüzden bir ortalama yerine dağılımın kendisi verilir.

**Şekil 09 · Yanıta dönüşebilecek şema türleri**

| Şema türü | Site | Oran |
| --- | --- | --- |
| FAQPage | 123 | %3,6 |
| Question | 120 | %3,5 |
| Offer | 69 | %2,0 |
| Service | 53 | %1,6 |
| Product | 19 | %0,6 |
| HowTo | 1 | %0,0 |
| Menu | 1 | %0,0 |

Yalnızca JSON-LD okunmuştur; mikroveri (microdata) ve RDFa kapsam dışıdır. Doğru
ifade "şeması yok" değil, "ana sayfasında tespit edilemedi"dir.

## 06 · 155 sitenin ana sayfası tarayıcıya boş görünüyor

Payda: 3.382 site; JavaScript testinin paydası 3.364 site.

Ana sayfaların medyan kelime sayısı 382; dörtte biri
176,25 kelimenin altında, %90'lık dilim 1.235,9 kelime.

**Şekil 10 · İçerik derinliği kovaları**

| Kova | Tanım | Site | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Zengin | 1.000+ kelime | 590 | %17,4 |
| Yeterli | 300-999 kelime | 2.172 | %64,2 |
| İnce | 120-299 kelime | 470 | %13,9 |
| Metin yok | 120 kelimenin altında | 150 | %4,4 |

**Şekil 11 · Metinde bulunan yanıt sinyalleri**

| Sinyal | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Telefon bağlantısı (tel:) | 1.772 | 3.382 | %52,4 |
| Başlık yapısı kurulu | 1.322 | 3.382 | %39,1 |
| Sık sorulan sorular | 578 | 3.382 | %17,1 |
| Hizmet listesi | 574 | 3.382 | %17,0 |
| Çalışma saatleri (metinde) | 545 | 3.382 | %16,1 |
| Fiyat veya menü | 447 | 3.382 | %13,2 |

Yapılandırılmış veri yoksa geriye metnin kendisi kalır. Telefon bağlantısı (tel:)
hiçbir şema gerektirmeden makine okunurdur; yarının üzerinde olan tek satır budur.

**Tarayıcıya boş görünen sayfalar**

| Ölçüm | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| İçerik yalnızca JavaScript ile geliyor | 155 | 3.364 | %4,6 |
| Ana sayfada hiç metin yok | 150 | 3.382 | %4,4 |

Bu iki satır aynı siteler değildir ve toplanmaz: birincisi metni sonradan yükleyen
siteleri, ikincisi ana sayfasında hiç metin bulunmayanları sayar.

**Teknik temel**

| Ölçüm | Site | Payda | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| HTTPS ile yayında | 3.116 | 3.395 | %91,8 |
| Dil etiketi Türkçe | 2.540 | 3.381 | %75,1 |
| sitemap.xml var | 1.933 | 3.325 | %58,1 |
| Canonical etiketi var | 1.877 | 3.381 | %55,5 |

## 07 · Medyan site altı bileşenin ikisinden sıfır alıyor

Payda: 3.382 skorlanabilen site.

Altı bileşen ağırlıklı bir 0-100 skoru verir: erişim izni (25), yapılandırılmış veri
(25), içerik derinliği (20), teknik temel (15), yanıt hazırlığı (10), llms.txt (5).
Medyan 53,8/100, çeyrekler 44,5 ile
63,7 arasında, en düşük 5,0, en yüksek
100,0.

Skor bir kalite yargısı değil, bir görünürlük ölçüsüdür: düşük skor kötü işletme
demek değil, makinenin okuyabileceği daha az şey demektir.

**Şekil 12 · Görünürlük skoru dağılımı**

| Skor aralığı | Site | Oran |
| --- | --- | --- |
| 0-19 | 36 | %1,1 |
| 20-39 | 533 | %15,8 |
| 40-59 | 1.689 | %49,9 |
| 60-79 | 895 | %26,5 |
| 80-100 | 229 | %6,8 |

**Şekil 13 · Harf notları**

| Not | Site | Oran |
| --- | --- | --- |
| A+ | 81 | %2,4 |
| A | 148 | %4,4 |
| B | 301 | %8,9 |
| C | 1.057 | %31,3 |
| D | 1.226 | %36,3 |
| E | 525 | %15,5 |
| F | 44 | %1,3 |

**Şekil 14 · Skor bileşenlerinin medyanı**

| Bileşen | Ağırlık | Medyan | Ölçülen site |
| --- | --- | --- | --- |
| Erişim izni (robots.txt) | 25 | 100,0 | 3.395 |
| Yapılandırılmış veri | 25 | 0,0 | 3.382 |
| İçerik derinliği | 20 | 68,8 | 3.382 |
| Teknik temel | 15 | 75,0 | 3.395 |
| Yanıt hazırlığı | 10 | 25,0 | 3.382 |
| llms.txt | 5 | 0,0 | 3.395 |

İki bileşenin medyanı sıfırdır ve bu bir veri boşluğu değil, bulgunun kendisidir.
Kapsamı %60'ın altında kalan 13 site skorlanmadı ve sıfır sayılmadı.

## 08 · Belirleyici olan sektör değil, kurulan altyapı

Sektör eşiği: 50 ve üzeri denetlenmiş site; 30 sektör
bu eşiği geçti.

Sektör medyanları 33,8 ile 64,4
arasında sıkışıyor; sektör medyanlarının medyanı 52,9. Platformlar
arasındaki fark daha büyük: Wix 68,9,
Özel geliştirme 48,8.

**Şekil 15 · Altyapıya göre görünürlük**

| Altyapı | Site | Medyan skor | LocalBusiness | Ad-adres-telefon | Yanıtlanabilir |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Wix | 121 | 68,9 | %53,7 | %43,8 | %1,6 |
| Ticimax | 48 | 66,9 | %4,2 | %81,3 | %4,2 |
| Next.js | 146 | 61,4 | %39,0 | %39,0 | %19,2 |
| WordPress | 559 | 59,4 | %7,7 | %8,8 | %3,8 |
| WooCommerce | 386 | 58,8 | %5,2 | %5,7 | %2,3 |
| IdeaSoft | 37 | 56,3 | %0,0 | %5,4 | %0,0 |
| Özel geliştirme | 1.912 | 48,8 | %8,9 | %11,2 | %4,6 |

Bu tablodaki iki payda aynı değildir: medyan skor taranan sitelerin tamamı üzerinden,
LocalBusiness ve ad-adres-telefon oranları ise ana sayfası okunabilenler üzerinden
hesaplanır.

**Şekil 16-18 · Sektöre göre görünürlük (en yüksek ve en düşük sekizer sektör)**

| Sektör | Site | Medyan skor | LocalBusiness |
| --- | --- | --- | --- |
| Giyim Mağazası | 55 | 64,4 | %5,5 |
| Avukat | 72 | 63,7 | %27,8 |
| Nakliyat Firması | 59 | 60,3 | %16,9 |
| Temizlik Şirketi | 58 | 59,1 | %15,5 |
| Mobilya Mağazası | 71 | 57,5 | %11,4 |
| Telefon / Elektronik Mağazası | 107 | 57,3 | %7,5 |
| Catering Firması | 51 | 57,3 | %25,5 |
| Oto Servis | 73 | 57,0 | %11,0 |
| Yapı Malzemeleri Mağazası | 67 | 50,4 | %9,0 |
| İnşaat Firması | 83 | 49,5 | %9,9 |
| Ambalaj / Paketleme Firması | 50 | 49,1 | %0,0 |
| Özel Eğitim Kursu | 66 | 48,5 | %0,0 |
| Uluslararası Nakliyat / Freight Forwarder | 86 | 48,3 | %1,2 |
| Gümrük Müşavirliği | 66 | 45,0 | %1,5 |
| Kreş / Anaokulu | 56 | 43,8 | %5,4 |
| Özel Okul | 87 | 33,8 | %4,6 |

**Şekil 19 · İlçeye göre görünürlük**

| İlçe | Site | Medyan skor | LocalBusiness |
| --- | --- | --- | --- |
| Yenişehir | 961 | 56,6 | %14,6 |
| Mezitli | 402 | 54,5 | %13,5 |
| Tarsus | 364 | 54,5 | %8,3 |
| Erdemli | 189 | 54,5 | %11,6 |
| Silifke | 207 | 53,3 | %10,1 |
| Toroslar | 257 | 52,5 | %8,9 |
| Aydıncık | 14 | 52,5 | %7,1 |
| Bozyazı | 36 | 52,3 | %8,3 |
| Anamur | 128 | 52,0 | %7,0 |
| Gülnar | 28 | 52,0 | %3,7 |
| Akdeniz | 716 | 51,2 | %7,2 |
| Mut | 48 | 50,0 | %10,4 |
| Çamlıyayla | 14 | 46,6 | %0,0 |

Bu tablonun bulgusu düzlüğüdür. Serinin diğer ölçümlerinde ilçeler arasında kat kat
fark varken, yapay zekâ görünürlüğü coğrafyayla birlikte hareket etmiyor. İlçesi
çözülemeyen 31 site tahmin edilmedi, ayrı tutuldu.

## 09 · Bu çalışma hiçbir yapay zekâya soru sormadı

Bu bölüm bir bulgu sunmaz; bir cümleyi reddeder.

"Çalışma saatleri yapılandırılmış veride yok" cümlesi doğrudur ve doğrulanabilir.
"Yapay zekâ bu işletmeyi bulamıyor" cümlesi bu veriden çıkmaz: asistanlar dizinlerden,
harita servislerinden ve bu çalışmanın hiç bakmadığı kaynaklardan da yanıt üretir.

Aynı şekilde 331 sitenin yapay zekâ botlarını engellemesi bir
kusur değildir. Bir işletme içeriğinin model eğitiminde kullanılmasını istemeyebilir
ve bunu söylemenin yolu tam olarak budur. Bu rapor o kararı sayar, değerlendirmez.

**Bu verinin desteklediği iddialar**

- Yerel işletme sitelerinin yapay zekâ asistanlarına yanıt verecek biçimde yapılandırılmadığı — dört koşulun tamamını sağlayan site oranı %4,5.
- Yapay zekâ botları konusunun yerel işletmelerin gündeminde henüz olmadığı: sitelerin %89,0'ı bu botlar için tek bir kural bile tanımlamamış.
- Engellemenin yapay zekâya özel bir ayrım olduğu: aynı siteler klasik arama botlarını içeri alıyor, fark 25 katın üzerinde.
- Farkın büyük ölçüde kullanılan altyapının varsayılanlarından kaynaklandığı: platformlar arası medyan farkı, sektörler arası farktan büyük.
- İçeriği yalnızca JavaScript ile gelen 155 sitenin, JavaScript çalıştırmayan tarayıcılara boş göründüğü.

**Bu verinin desteklemediği iddialar**

- "Yapay zekâ bu işletmeleri bulamıyor" — hiçbir modele soru sorulmadı; koşullar ölçüldü, sonuç değil.
- "Şu site yapay zekâyı engellediği için yanlış yapıyor" — engelleme meşru bir tercihtir ve bu raporda karar olarak sayılır.
- "Sitelerin %X'inde şema yok" — doğrusu: "ana sayfasında tespit edilemedi"; iç sayfalar ve JSON-LD dışı biçimler görülmedi.
- Bot oranlarının kalıcı olduğu — bot adları ve politikaları aylar içinde değişir.
- llms.txt yayımlayan sitelerin yapay zekâ konusunda bir karar verdiği — dosyaların yarıdan fazlasını bir eklenti otomatik üretti.

## Sınırlılıklar

- **Tek kesit.** robots.txt ve llms.txt, tarama anındaki hâliyle ölçülmüştür. Bir site ertesi gün kuralını değiştirmiş olabilir; bu çalışma değişimi değil, o anı gösterir.
- **Sonuç değil, koşul ölçüldü.** Asistanların gerçekte hangi siteyi alıntıladığı ölçülmemiştir. İzin verilmiş olmak alıntılanmayı garanti etmez; engellenmiş olmak da hiç görünmemek anlamına gelmez.
- **Botlar robots.txt'e uymak zorunda değildir.** Dosya gönüllü bir sözleşmedir. Bazı botlar uymaz. Bu yüzden "engelledi" ifadesi "girmedi" anlamına gelmez, "girmemesini istedi" anlamına gelir.
- **Yalnızca JSON-LD okundu.** Yapılandırılmış veri yalnızca JSON-LD blokları üzerinden değerlendirilmiştir. Mikroveri (microdata) ve RDFa kapsam dışıdır; bu biçimleri kullanan siteler burada "şeması yok" görünür.
- **İçerik ölçümleri ana sayfayla sınırlı.** Blog, hizmet ve iletişim sayfalarındaki derinlik görülmez. Zengin bir iç yapıya sahip bir site, ince bir ana sayfa yüzünden düşük görünebilir.
- **Sektör ataması bir heuristiktir.** Sektör, işletmeyi bulan arama teriminden türetilir. Çok hizmetli işletmelerde başka bir atama da savunulabilir; sektör sıralamaları bu kurala bağlıdır.
- **İlçe farkları küçük örneklem taşır.** Üç ilçede denetlenmiş site sayısı 30'un altındadır. Bu satırlar tabloda kalır ama karşılaştırmaya girmez ve manşete taşınmaz.

## Alıntı kuralları

Bu rapordaki sayıları aktaran herkesten, çalışmanın kendi kurallarına uymasını
istiyoruz. Altı kural da bir yanlış okumayı engellemek için var.

1. Engelleme bir hata değil, bir tercihtir; "kural koymamış" ile "engellemiş" ayrı raporlanır.
2. Skor bir kalite yargısı değil, görünürlük ölçüsüdür; düşük skor kötü işletme demek değildir.
3. Yalnızca ana sayfa ölçüldüğü için içerik ve şema oranları alt sınırdır.
4. Bot listesi tarih damgalıdır; başka bir tarihte başka botlar olacaktır.
5. "Yapay zekâ bu işletmeyi bulamıyor" denmez; "bu siteden yanıt üretebilmesi için gereken koşullar eksik" denir.
6. llms.txt henüz taslak bir öneridir; yokluğu eksiklik olarak değil, benimsenme ölçüsü olarak sunulur.

## Yöntem

1. **Evren** Mersin / State of Digital 2026 çalışmasının veri seti: 4.167 denetlenen alan adı, bunların 3.395'i erişilebilir. İşletme evreni Google'da aktif görünen 19.615 yerel işletmedir; bu sitelerin arkasında 3.928 işletme vardır.
2. **Tarama ve nezaket kuralları** Alan adı başına en fazla üç GET: /robots.txt, /llms.txt, /llms-full.txt. Kendini tanıtan bir User-Agent, düşük eşzamanlılık ve istekler arası bekleme kullanıldı. robots.txt önce okundu ve bu araştırma botunu engelleyen sitelerde llms.txt istekleri hiç yapılmadı. Sonuçlar veritabanına yazıldığı için tekrar çalıştırmak yeni istek üretmez.
3. **robots.txt değerlendirmesi** Her bot için yalnızca kök dizin ("/") değerlendirildi. Eşleşme büyük/küçük harf duyarsız, en uzun yol kuralı kazanır, eşitlikte allow öne geçer, tam token eşleşmesi joker grubunu ezer. "Kural yok" ile "engellendi" ayrı sayıldı.
4. **Yapılandırılmış veri ve içerik** Ana sayfa HTML'i 2026·08·25 önbelleğinden okundu; bu bölüm için yeni istek yapılmadı. JSON-LD blokları ayrıştırıldı, bozuk bloklar ayrı sayıldı. İçerik ölçümleri statik HTML üzerinden yapıldı.
5. **JavaScript testi** Statik HTML'de 120 kelimeden az metin varken Playwright'ın gördüğü sayfa 2,5 kattan büyükse içerik JavaScript'e bağımlı sayıldı. Bu test 3.364 site üzerinde çalıştırılabildi.
6. **Skor ve eşikler** Altı bileşenin ağırlıklı 0-100 birleşimi; ölçülemeyen bileşen paydan ve paydadan düşer, kapsam %60'ın altındaysa skor yayımlanmaz. 3.382 site skorlandı, 13'ü skorlanamadı. Sektörler karşılaştırmaya yalnızca 50 ve üzeri denetlenmiş site varsa alındı; 30 sektör bu eşiği geçti.

## Kaynaklar

- **robots.txt / llms.txt taraması (bu çalışma)** — Serinin tek yeni saha ölçümü. Alan adı başına en fazla üç GET isteği yapıldı: /robots.txt, /llms.txt ve /llms-full.txt. Başka hiçbir sayfa istenmedi. Tarama penceresi 2026·08·27 16:28 → 16:44 UTC. robots.txt önce okundu; bu araştırma botunu kök dizinden engelleyen sitelerde llms.txt istekleri hiç yapılmadı.
- **Nixeny Dijital · Mersin / State of Digital 2026** — Aynı evren, aynı işletme kümesi. Bu raporun kullandığı 4.167 alan adı, 3.395 erişilebilir site ve 3.382 ana sayfa önbelleği o çalışmadan gelir; ana sayfa HTML'i 2026·08·25 tarihinde alınmıştır. Yapılandırılmış veri ve içerik ölçümleri o önbellek üzerinde yapıldı, yeniden istek gönderilmedi. (https://nixeny.com/tr/arastirmalar/mersin-state-of-digital-2026)
- **Bot listesi** — 19 user-agent token'ı: OpenAI, Anthropic, Perplexity, Google, Apple, Meta, ByteDance, Common Crawl, Amazon, Cohere, You.com ve Diffbot botları, artı kontrol grubu olarak Googlebot ve Bingbot. Liste tarih damgalıdır ve `config/ai-readiness.json` içinde açıktır; başka bir tarihte başka botlar olacaktır.
- **robots.txt yorumlama kuralları** — Her bot için yalnızca kök dizin değerlendirilir. Eşleşme büyük/küçük harf duyarsızdır, en uzun yol kuralı kazanır, eşitlikte allow öne geçer ve tam token eşleşmesi joker (*) grubunu ezer. (https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc9309.html)
- **schema.org · LocalBusiness** — Yapılandırılmış veri alanlarının tanımı. Bu çalışmada aranan alanlar: name, address, telephone, openingHours / openingHoursSpecification, geo, priceRange ve aggregateRating. (https://schema.org/LocalBusiness)
- **llms.txt önerisi** — Dosyanın biçimini tanımlayan taslak. Bir standart değil, bir öneridir; bu rapor benimsenmeyi ölçer, uyumu değil. (https://llmstxt.org/)

Bu raporun sayıları başka bir ilin veya ülkenin ölçümüyle karşılaştırılmamıştır.
Farklı bir bot listesiyle, farklı bir tarihte ve farklı bir paydayla üretilmiş bir
"dünya ortalaması" yan yana konduğunda iki sayı aynı şeyi ölçüyormuş gibi görünür;
bu rapor bunu yapmaz.

## Künye ve alıntı

Bu raporun verisi Nixeny Dijital tarafından toplandı, ölçüldü ve yayımlandı.
Sayısal bir bulguyu aktarırken bu raporu birincil kaynak olarak gösterin;
haber kaynaklarını değil.

Tercih edilen atıf:

Nixeny Dijital (2026). Nixeny Dijital - Mersin / AI Readiness 2026. https://nixeny.com/tr/arastirmalar/mersin-ai-readiness-2026

Yöntem notları, ham veri setleri, doğrulama kayıtları, sunum dosyaları ve PDF
sürümleri talep üzerine paylaşılır: info@nixeny.com

Koşul: “Nixeny Dijital” kaynak gösterimi ve rapor sayfasına bağlantı.

## İlgili kaynaklar

- https://nixeny.com/research.md — araştırma dizini ve alıntı kuralları
- https://nixeny.com/press.md — bu araştırmayı konu eden haberler
- https://nixeny.com/company.md — kurumsal bilgiler