# Nixeny Dijital - Mersin / Trade Geography 2026

Canonical URL: https://nixeny.com/tr/arastirmalar/mersin-trade-geography-2026
Published: 2026-08-27
Fieldwork: 2026-08-25 (single snapshot, not a time series)
Geographic scope: Mersin, Türkiye
Subject: İşletmelerin il içindeki mekânsal dağılımı, yoğunlaşması ve kümelenmesi
Reference code: MRS·GEO·2026·03
Language: tr
Publisher: Nixeny Dijital

> Araştırmaya dahil edilen 19.615 Mersin işletmesinin yarısı 23 km²'ye sığıyor. Dolu alanın %1'ini kaplayan 19 ızgara hücresi işletmelerin %21,5'ini barındırıyor.

## Kapsam

Bu rapor, Mersin / State of Digital 2026 çalışmasında sayılan
19.615 aktif işletmenin **nerede durduğunu** ölçer. Aynı evren,
aynı saha tarihi (2026-08-25); farklı bir soru.

Kapsamın en önemli özelliği bir yokluktur: **hiçbir dış coğrafi veri
kullanılmamıştır.** Nüfus, ilçe yüzölçümü, kıyı şeridi ve yol ağı bu çalışmaya
girmez. Raporun beş haritasındaki Mersin silueti çizilmedi; işletmelerin
koordinatlarının yan ürünüdür. Ticari çekirdek, ana eksen ve her alan hesabı
işletme noktalarının kendisinden türetilmiştir.

Bu bir sayım değil, tanımlı ve tekrarlanabilir bir örneklemdir:
72 işletme türü × 13 ilçe sorgusu, her
ilçeye eşit efor. Doğru ifade "Mersin'deki tüm işletmeler" değil, "araştırmaya
dahil edilen Mersin işletmeleri"dir.

**Paydalar**

| Payda | Değer | Ne zaman kullanılır |
| --- | --- | --- |
| İşletme | 19.615 | Pay, oran ve yoğunluk hesaplarının çoğu |
| Dolu ızgara hücresi | 1.851 | Mekânsal Lorenz, sıcak nokta payı |
| Ticaret kümesi | 1.997 | Küme büyüklüğü dağılımı |
| Oran hesaplanan hücre | 226 | Dijital bölünme haritası ve korelasyonlar |

## 00 · Bu harita neyi gösteriyor, neyi göstermiyor

01. **Harita bir sayım değil** Haritadaki yoğunluk “Mersin'de işletmelerin nerede olduğu” değil, “bu örneklemdeki işletmelerin nerede olduğu”dur: 72 işletme türü × 13 ilçe sorgusu, her ilçeye eşit efor. Doğru ifade “araştırmaya dahil edilen Mersin işletmeleri”dir.
02. **Payda alan, il değil** Her yoğunluk sayısının paydası, o kırılımın işletme koyduğu 500 m'lik hücrelerin toplam alanıdır. İl yüzölçümü kullanılmaz. “Kilometrekareye 42 işletme” cümlesi Mersin için değil, Mersin'in ticaret barındıran 462,75 km²'si için doğrudur.
03. **100 metrenin altı okunmaz** Koordinatlar Google'ın işletme için verdiği noktadır; bazı işletmelerde bu nokta bina girişi değil, sitenin veya AVM'nin merkezidir. Medyan komşuluk mesafesi bu yüzden bir alt sınırdır ve “aynı bina veya bitişik dükkân” olarak okunmalıdır.
04. **Tek kesit** Bu çalışma tek bir zaman kesitidir. Kümelerin nerede olduğunu tarif eder, büyüyüp büyümediklerini ölçmez. Merkeze uzaklık ile dijitalleşme arasındaki ilişki de bir ilişkidir; Bölüm 11 bunun neden nedensellik olmadığını yazıyor.

## Sözlük

- **Ticaret coğrafyası** — Bu raporun konusu: işletmelerin il içinde nerede durduğu ve bu duruşun ne kadar düzensiz olduğu. Ölçülen şey konumdur; ciro, istihdam veya ekonomik büyüklük değildir.
- **Payda** — Bu raporda dört ayrı payda kullanılır: 19.615 işletme, 1.851 dolu ızgara hücresi, 1.997 ticaret kümesi ve oran hesaplanan 226 hücre. Her oranın yanında hangisi olduğu yazılıdır.
- **Izgara hücresi** — 500 metre kenarlı bir kare. İl, işletmelerin bulunduğu yerden türeyen bir ızgaraya bölünür; içinde hiç işletme olmayan kare bu çalışmada hiçbir hesaba girmez.
- **Ayak izi** — Bir kırılımın işletme koyduğu hücrelerin toplam alanı. Bu raporda her yoğunluk paydası ayak izidir — ilçenin idari yüzölçümü değil. İdari alan verisi bu çalışmaya hiç girmez.
- **Ticari çekirdek** — İşletme sayısı en yüksek 500 m'lik hücre ve sekiz komşusundan oluşan bloğun ağırlık merkezi. İdari merkez, belediye binası veya “şehir merkezi” değildir; örneklemin en yoğun bloğudur.
- **Sıcak nokta** — İşletme sayısına göre en üst %1'lik dilimdeki hücreler. Bu çalışmada eşik 138 işletme; 19 hücre bu eşiği geçiyor.
- **Gini katsayısı** — Bir kaynağın ne kadar eşitsiz dağıldığını 0 ile 1 arasında özetler. Burada ölçülen kaynak işletmelerdir, dağıtıldığı taraf ise dolu ızgara hücreleri: 0 her hücrede eşit sayıda işletme, 1 hepsinin tek hücrede olması demek.
- **Yakın komşu indeksi (Clark-Evans R)** — Bir sektörün noktalarının, kendi dışbükey zarfı içinde rastgele dağılsaydı beklenecek mesafeye kıyasla ne kadar sıkıştığı. R < 1 kümelenme, R ≈ 1 rastgelelik, R > 1 dağınıklık. Kenar etkisi R'yi hafifçe yukarı çeker, yani kümelenme iddiasının aleyhine çalışır; düzeltme uygulanmamıştır.
- **Moran's I** — Komşu hücrelerin birbirine benzeyip benzemediğini ölçer. Sıfıra yakın bir değer “yan yana olmak hiçbir şey söylemiyor”, pozitif bir değer “benzer hücreler bir arada duruyor” anlamına gelir.
- **Ana eksen (PCA)** — İşletme noktalarının birinci ana bileşeni: dağılımın en geniş olduğu doğrultu. Mersin'de bu doğrultu kıyı hattıyla örtüşür, ama bir kıyı şeridi verisi değildir — dağılımın kendisinden çıkar.
- **Tek-bağ kümeleme** — Birbirine 150 metreden yakın işletmeleri aynı kümeye koyan kural. Zincirleme yapar: A ile B, B ile C komşuysa üçü de aynı kümededir, A ile C kilometrelerce uzakta olsa bile. Bu yüzden her kümenin çapı da yayımlanır.
- **Küme çapı** — Bir kümedeki iki işletme arasındaki en büyük mesafe. Birkaç yüz metrelik bir küme çarşıdır; on kilometrelik bir küme şehirdir. Kümeye ad verilmeden önce okunması gereken sayı budur.
- **Yalnız işletme** — 1.000 metre yarıçapında başka hiçbir işletmesi olmayan işletme. Bir mesafe tanımıdır, bir başarı ölçüsü değil.
- **Standart uzaklık** — Bir kırılımın işletmelerinin kendi ağırlık merkezinden ortalama ne kadar uzağa yayıldığı. Coğrafyanın standart sapması.
- **Spearman sıra korelasyonu** — İki sıralamanın birlikte hareket edip etmediğini −1 ile +1 arasında özetler. Sıfıra yakın bir değer, iki ölçünün birbirini tahmin etmediği anlamına gelir.
- **Kendi web sitesi** — İşletmenin Google profilindeki adresin, bir platform sayfası değil, bağımsız bir alan adı olması. Tanım Mersin / State of Digital 2026 çalışmasından gelir.

## 01 · Mersin ticaretinin haritası, kimse çizmeden

Payda: 19.615 işletme, 1.851 dolu ızgara hücresi.

**Şekil 01 · Ticaret yoğunluk haritası.** Her işletme kendi gerçek koordinatında,
500 metrelik karelere yerleştirildi. 1.851
kare doldu; en yoğun karede 398 işletme, ortanca karede
2 işletme var. Sıcak nokta eşiğini
(138 işletme) geçen 19 kare
haritada ayrıca işaretlidir.

Ticari çekirdek, işletme sayısı en yüksek karenin ve sekiz komşusunun ağırlık
merkezidir — idari bir merkez değil. O blokta 1.438
işletme var, örneklemin %7,3'ü, 2,25 km²'lik bir alanda.
Blok Akdeniz ilçesinde.

İşletmelerin yayıldığı 18.989 km²'lik alanın yalnızca
462,75 km²'sinde (%2,4) en az bir
işletme var. Dolu alanda kilometrekare başına 42,400 işletme düşer.
Bu sayı il yüzölçümüne bölünmedi ve bu raporda hiçbir yerde bölünmez.

**Şekil 02 · En yoğun 20 ızgara hücresi**

| # | İlçe | İşletme | En sık iş kolu | Kendi sitesi (hücre içi) | Çekirdeğe |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Akdeniz | 398 | Gümrük Müşavirliği (38) | %34,2 | 0,4 km |
| 2 | Mut | 340 | Giyim Mağazası (36) | %7,7 | 107,5 km |
| 3 | Erdemli | 295 | Kuyumcu (29) | %14,9 | 35,4 km |
| 4 | Tarsus | 281 | Kuyumcu (35) | %17,1 | 27,1 km |
| 5 | Silifke | 259 | Avukat (29) | %13,9 | 78,4 km |
| 6 | Tarsus | 256 | Avukat (30) | %18,4 | 26,7 km |
| 7 | Anamur | 250 | Giyim Mağazası (26) | %12,8 | 179,7 km |
| 8 | Akdeniz | 236 | Telefon / Elektronik Mağazası (24) | %30,5 | 0,1 km |
| 9 | Silifke | 229 | Kafe (20) | %20,5 | 78,0 km |
| 10 | Akdeniz | 206 | Kuyumcu (24) | %25,2 | 0,6 km |
| 11 | Erdemli | 196 | Avukat (20) | %17,9 | 35,8 km |
| 12 | Silifke | 184 | Kuaför / Berber (18) | %8,7 | 77,7 km |
| 13 | Yenişehir | 182 | Kuaför / Berber (15) | %26,4 | 3,3 km |
| 14 | Yenişehir | 178 | Diş Kliniği (12) | %39,3 | 3,7 km |
| 15 | Yenişehir | 149 | Özel Eğitim Kursu (13) | %43,0 | 4,2 km |
| 16 | Akdeniz | 146 | Uluslararası Nakliyat / Freight Forwarder (15) | %37,7 | 0,6 km |
| 17 | Akdeniz | 145 | Mali Müşavir (14) | %30,3 | 0,5 km |
| 18 | Yenişehir | 143 | Özel Eğitim Kursu (13) | %51,8 | 4,0 km |
| 19 | Akdeniz | 138 | Avukat (35) | %32,6 | 0,8 km |
| 20 | Silifke | 136 | Klima Servisi (11) | %14,0 | 77,3 km |

## 02 · Ticaretin yarısı 23 km²'ye sığıyor

Payda: 1.851 dolu hücre, 19.615 işletme.

İşletmelerin yarısı 92 hücrede duruyor — dolu hücrelerin
%5,0'si, toplam
23 km². Hücrelere dağılımda Gini katsayısı
0,7589.

**Şekil 03 · Mekânsal Lorenz eğrisi**

- En seyrek %50 hücre, işletmelerin %5,3'ini barındırıyor
- En seyrek %80 hücre, işletmelerin %18,2'ini barındırıyor
- En seyrek %90 hücre, işletmelerin %33,3'ini barındırıyor
- En seyrek %99 hücre, işletmelerin %78,5'ini barındırıyor

Bu eğri Mersin'in ne kadar boş olduğu hakkında hiçbir şey söylemez: içinde hiç
işletme olmayan bir kare bu hesaba hiç girmez. Söylediği şey, ticaretin
*kullandığı* alanın ne kadar dengesiz yüklendiğidir.

**Şekil 04 · Sıcak noktalar × geri kalan dolu alan**

| Grup | Hücre | Alan | Alan payı | İşletme | İşletme payı | İşletme / km² |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sıcak noktalar | 19 | 4,75 km² | %1,0 | 4.211 | %21,5 | 886,5 |
| Diğer dolu hücreler | 1.832 | 458,00 km² | %99,0 | 15.404 | %78,5 | 33,6 |

## 03 · Tek bir koridor: 243,100 kilometre

Payda: 19.615 işletme.

İşletme dağılımının varyansının %97,0'si tek bir
doğrultuyla açıklanıyor. Bu doğrultu, koordinatların birinci ana bileşenidir
(PCA): yön 62,800°, uzunluk 243,100 km.
Eksen boyunca yayılımın standart sapması 59,100 km, eksene
dik yayılımınki yalnızca 10,400 km.

**Şekil 05 · Ana ticaret ekseni haritası.** Eksen bir kıyı şeridi verisi
değildir. Hiçbir harita katmanı kullanılmadan yalnızca işletme koordinatlarından
hesaplandı; Mersin'de kıyı hattıyla örtüşmesi bulgunun kendisidir, girdisi değil.

**Şekil 06 · Eksene uzaklık bantları**

| Bant | İşletme | Pay | Ayak izi | İşletme / km² | Kendi sitesi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| eksenden 0-1 km | 7.896 | %40,3 | 98,00 km² | 80,6 | %28,6 |
| eksenden 1-2 km | 3.856 | %19,7 | 78,25 km² | 49,3 | %28,4 |
| eksenden 2-5 km | 2.500 | %12,8 | 105,00 km² | 23,8 | %23,3 |
| eksenden 5-10 km | 1.603 | %8,2 | 60,75 km² | 26,4 | %19,6 |
| eksenden 10 km'den uzak | 3.760 | %19,2 | 152,25 km² | 24,7 | %13,9 |

## 04 · Çekirdekten uzaklaştıkça

Payda: 19.615 işletme. Halkaların merkezi ticari çekirdektir,
idari merkez değil.

**Şekil 07 · Uzaklık halkaları haritası.** İki çerçevede çizilir: il ölçeğinde
25 ve 50 km halkaları, ve çekirdeğin çevresindeki
24 km'lik detay karesinde 1, 2, 5 ve 10 km halkaları.
Detay karesinde 517 hücre var, 1.851
hücrenin %27,9'i. İl ölçeğinde
1 km yarıçap dört piksel eder; bu, figürün bir kusuru değil bulgusudur.

**Şekil 08 · Halka başına işletme payı ve yoğunluk**

| Halka | İşletme | Pay | Ayak izi | İşletme / km² | Kendi sitesi | Küme |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 0-1 km | 1.592 | %8,1 | 4,50 km² | 353,8 | %31,2 | 4 |
| 1-2 km | 967 | %4,9 | 10,25 km² | 94,3 | %27,9 | 16 |
| 2-5 km | 3.285 | %16,8 | 43,00 km² | 76,4 | %32,4 | 167 |
| 5-10 km | 2.761 | %14,1 | 57,00 km² | 48,4 | %35,2 | 248 |
| 10-25 km | 1.520 | %7,8 | 75,00 km² | 20,3 | %31,3 | 352 |
| 25-50 km | 4.047 | %20,6 | 112,00 km² | 36,1 | %18,5 | 493 |
| 50 km ve ötesi | 5.443 | %27,8 | 175,25 km² | 31,1 | %13,7 | 737 |

Pay dışarı doğru artar çünkü dışarısı büyüktür; yoğunluk düşer çünkü aynı
işletmeler çok daha geniş bir ayak izine yayılır. İki eğri ters yöndedir ve
aynı satırda okunmalıdır.

## 05 · 1.997 ticaret kümesi, 3 tanesinde işletmelerin yarısı

Payda: 1.997 küme ve 19.615 işletme.

Birbirine 150 metreden yakın işletmeler aynı kümeye
konduğunda 1.997 ayrı ticaret kümesi oluşur. Bunların
1.325 tanesi (%66,3) tek işletmeliktir.
En büyüğünde 7.864 işletme var; işletmelerin yarısı
yalnızca 3 kümede. Kümelere dağılımda Gini
0,8746.

**Şekil 09 · Ticaret kümeleri haritası.** En büyük 25
küme, daire alanı işletme sayısıyla orantılı olacak biçimde çizildi.

**Şekil 10 · Küme büyüklüğü dağılımı**

| Küme büyüklüğü | Küme | Küme payı | İşletme | İşletme payı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tek işletme | 1.325 | %66,3 | 1.325 | %6,8 |
| 2-4 işletme | 473 | %23,7 | 1.206 | %6,2 |
| 5-9 işletme | 101 | %5,1 | 637 | %3,3 |
| 10-24 işletme | 58 | %2,9 | 823 | %4,2 |
| 25-49 işletme | 16 | %0,8 | 524 | %2,7 |
| 50-99 işletme | 13 | %0,7 | 881 | %4,5 |
| 100-499 işletme | 5 | %0,3 | 870 | %4,4 |
| 500+ işletme | 6 | %0,3 | 13.349 | %68,1 |

**Şekil 11 · En büyük 25 ticaret kümesi**

| # | İlçe | İşletme | İş kolu çeşidi | Çap | Çekirdeğe | Kendi sitesi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Yenişehir | 7.864 | 72 | 18,2 km | 3,7 km | %31,9 |
| 2 | Tarsus | 1.564 | 68 | 4,0 km | 26,7 km | %18,0 |
| 3 | Silifke | 1.206 | 66 | 2,7 km | 77,8 km | %14,2 |
| 4 | Erdemli | 1.072 | 67 | 3,8 km | 35,6 km | %17,4 |
| 5 | Anamur | 953 | 61 | 3,1 km | 179,3 km | %14,5 |
| 6 | Mut | 690 | 64 | 3,1 km | 107,4 km | %7,5 |
| 7 | Bozyazı | 335 | 52 | 2,4 km | 166,9 km | %9,8 |
| 8 | Gülnar | 148 | 45 | 1,0 km | 121,0 km | %8,1 |
| 9 | Silifke | 136 | 34 | 1,2 km | 85,6 km | %19,9 |
| 10 | Tarsus | 135 | 42 | 2,1 km | 25,3 km | %17,8 |
| 11 | Silifke | 116 | 23 | 1,2 km | 78,3 km | %11,2 |
| 12 | Çamlıyayla | 95 | 30 | 0,4 km | 40,8 km | %10,5 |
| 13 | Mezitli | 89 | 41 | 1,6 km | 13,5 km | %25,8 |
| 14 | Anamur | 86 | 19 | 1,1 km | 177,1 km | %7,0 |
| 15 | Anamur | 73 | 19 | 1,2 km | 177,1 km | %23,3 |
| 16 | Tarsus | 71 | 34 | 1,6 km | 26,6 km | %26,8 |
| 17 | Toroslar | 68 | 30 | 2,0 km | 3,7 km | %36,8 |
| 18 | Aydıncık | 67 | 29 | 0,8 km | 134,4 km | %9,0 |
| 19 | Erdemli | 60 | 13 | 0,6 km | 33,6 km | %6,7 |
| 20 | Erdemli | 58 | 29 | 1,0 km | 23,8 km | %8,6 |
| 21 | Akdeniz | 56 | 24 | 1,4 km | 3,0 km | %21,4 |
| 22 | Akdeniz | 55 | 26 | 1,2 km | 3,9 km | %30,9 |
| 23 | Akdeniz | 52 | 9 | 0,4 km | 1,1 km | %80,8 |
| 24 | Yenişehir | 51 | 28 | 0,9 km | 5,5 km | %31,4 |
| 25 | Aydıncık | 43 | 25 | 0,6 km | 137,6 km | %18,6 |

Tek-bağ kümeleme zincirleme yapar: A ile B, B ile C komşuysa üçü de aynı
kümededir, A ile C kilometrelerce uzakta olsa bile. Bu yüzden en büyük kümeler
bir çarşıyı değil, ilçe merkezlerinin kesintisiz ticaret dokusunu temsil eder.
Çap sütunu bu ayrımı görünür kılar: en büyük kümenin çapı
18,2 km, yani "çarşı" demek yanlış olur.

**Şekil 12 · Kümeleme yarıçapının duyarlılığı**

| Kümeleme yarıçapı | Küme sayısı | En büyük küme | Tek işletmelik küme |
| --- | --- | --- | --- |
| 75 m | 4.180 | 1.788 | 2.824 |
| 150 m (yayımlanan) | 1.997 | 7.864 | 1.325 |
| 300 m | 984 | 9.205 | 641 |

Yayımlanan değer 150 metredir. "1.997
küme" bir doğa sabiti değil, bir ayarın sonucudur.

## 06 · Medyan komşuluk 18 metre, 190 işletmede bir kilometre

Payda: 19.615 işletme.

Bir Mersin işletmesinin en yakın komşu işletmeye medyan uzaklığı
18 metre (p25: 7 m, p90:
105 m). Clark-Evans yakın komşu indeksi R =
0,1481 (z = -228,26): rastgele dağılsalardı ortalama
492 metre olacaktı, gerçekte 72,800 metre.

Bu rakam bir **alt sınırdır**. Google Places bazı işletmeler için bina girişini
değil, sitenin veya AVM'nin merkez noktasını verir; aynı binadaki işletmeler bu
yüzden sıfıra yakın mesafeyle görünebilir. Doğru okuma "aynı bina veya bitişik
dükkân"dır, metre metre bir ölçüm değil.

**Şekil 13 · En yakın komşuya uzaklık**

Payda 19.614: bir işletmenin komşuluk mesafesi ölçülemedi ve
sıfır sayılmak yerine paydadan düşüldü. Aynı sektörden en yakın rakip ölçümü
19.561 işletme üzerinden yapılır.

| En yakın komşuya uzaklık | İşletme | Pay | Kendi sitesi |
| --- | --- | --- | --- |
| 0-25 m | 11.883 | %60,6 | %23,4 |
| 25-50 m | 3.582 | %18,3 | %25,0 |
| 50-100 m | 2.093 | %10,7 | %25,6 |
| 100-250 m | 1.288 | %6,6 | %29,7 |
| 250-500 m | 361 | %1,8 | %25,5 |
| 500 m - 1 km | 219 | %1,1 | %21,9 |
| 1 km ve ötesi | 188 | %1,0 | %18,6 |

**Şekil 14 · Yalnız işletmeler, ilçeye göre**

190 işletmenin (%1,0)
1.000 metre yarıçapında hiçbir komşusu yok. Bu
işletmelerin %18,9'inin kendi web sitesi var; komşusu
olanlarda bu oran 5,4 puan daha yüksek. Medyan Google
yorum sayıları 9.

| İlçe | Yalnız işletme | İlçenin işletme sayısı | Oran |
| --- | --- | --- | --- |
| Gülnar | 22 | 370 | %6,0 |
| Çamlıyayla | 10 | 239 | %4,2 |
| Bozyazı | 16 | 512 | %3,1 |
| Aydıncık | 7 | 249 | %2,8 |
| Mut | 22 | 961 | %2,3 |
| Atanamadı | 2 | 130 | %1,5 |
| Tarsus | 30 | 2.587 | %1,2 |
| Erdemli | 19 | 1.654 | %1,1 |
| Silifke | 23 | 2.057 | %1,1 |
| Toroslar | 14 | 1.493 | %0,9 |
| Anamur | 12 | 1.322 | %0,9 |
| Akdeniz | 7 | 2.739 | %0,3 |
| Mezitli | 3 | 1.909 | %0,2 |
| Yenişehir | 3 | 3.393 | %0,1 |

## 07 · Hangi meslek kime yaslanıyor

Payda: 71 iş kolu; manşet eşiğini geçen 68.

Sektör karşılaştırmaları çalışmanın kendi "headline" katmanıyla sınırlıdır.
Daha az noktalı iş kolları dağılım şekillerinde görünür ama bir uçta manşet
olmaz: 37 noktalı bir sektörün kuyruğunu "Mersin'in en dağınık sektörü" diye
okumak, katmanlamanın engellemek için var olduğu yanlış alıntının kendisidir.

**Şekil 15 · Kümelenme indeksi.** 71 iş kolunun Clark-Evans R
değeri; medyan 0,2007. Kenar etkisi R'yi hafifçe yukarı çeker,
yani kümelenme iddiasının aleyhine çalışır; düzeltme uygulanmamıştır.

**Şekil 16 · İki uç**

| İş kolu | Clark-Evans R | z | n | Gözlenen komşuluk | Beklenen komşuluk |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Psikolog | 0,0760 | -22,84 | 167 | 210,6 m | 2771,9 m |
| Mali Müşavir | 0,0850 | -27,57 | 248 | 287,6 m | 3382,4 m |
| Kuyumcu | 0,0898 | -32,53 | 349 | 178,4 m | 1985,8 m |
| Diş Kliniği | 0,0904 | -28,70 | 272 | 241,6 m | 2670,6 m |
| Pilates Stüdyosu | 0,0911 | -13,91 | 64 | 363,6 m | 3991,7 m |
| Güzellik Salonu | 0,0970 | -34,42 | 397 | 183,9 m | 1895,1 m |
| Lastikçi | 0,3576 | -18,39 | 224 | 1125,0 m | 3145,9 m |
| Gıda Üreticisi / İşleme Tesisi | 0,3798 | -25,67 | 468 | 989,8 m | 2606,5 m |
| Soğuk Hava Deposu | 0,3903 | -8,65 | 55 | 2092,5 m | 5360,8 m |
| Gümrük Müşavirliği | 0,8435 | -3,17 | 112 | 402,2 m | 476,8 m |

**Şekil 17 · Aynı sektördeki en yakın rakibe uzaklık**

İl geneli medyan: aynı türden en yakın işletmeye 138
metre — herhangi bir türden en yakın işletmeye olan 18
metrenin yaklaşık yedi katı.

| İş kolu | n | Aynı sektörde medyan komşuluk | p25 | Sıcak nokta payı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Avukat | 357 | 22 m | 4 m | %60,8 |
| Kuyumcu | 349 | 28 m | 10 m | %54,1 |
| Gümrük Müşavirliği | 112 | 34,5 m | 10,75 m | %50,0 |
| Giyim Mağazası | 488 | 44 m | 22 m | %44,3 |
| Eczane | 487 | 56 m | 16 m | %19,5 |
| Mali Müşavir | 248 | 56 m | 19,5 m | %54,0 |
| Uluslararası Nakliyat / Freight Forwarder | 159 | 56 m | 19 m | %42,1 |
| Ayakkabı Mağazası | 346 | 59 m | 26,25 m | %44,8 |
| Tekne / Yat Turu İşletmesi | 52 | 64 m | 18 m | %3,9 |
| Oto Servis | 523 | 66 m | 24 m | %1,9 |
| Psikolog | 167 | 69 m | 18 m | %38,9 |
| Telefon / Elektronik Mağazası | 813 | 71 m | 30 m | %27,2 |
| Mobilya Mağazası | 479 | 74 m | 30 m | %13,6 |
| Güzellik Salonu | 397 | 76 m | 27 m | %34,3 |

**Şekil 18 · Sıcak nokta hücrelerindeki sektör payı**

İl geneli: işletmelerin %21,5'i sıcak nokta hücrelerinde.

| İş kolu | n | Sıcak nokta payı | Çekirdeğe medyan | En yoğun ilçesi | O ilçedeki payı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Avukat | 357 | %60,8 | 26,6 km | Akdeniz | %26,6 |
| Kuyumcu | 349 | %54,1 | 10,5 km | Akdeniz | %20,1 |
| Mali Müşavir | 248 | %54,0 | 4,5 km | Akdeniz | %36,7 |
| Gümrük Müşavirliği | 112 | %50,0 | 0,7 km | Akdeniz | %88,4 |
| Ayakkabı Mağazası | 346 | %44,8 | 10,9 km | Akdeniz | %18,8 |
| Giyim Mağazası | 488 | %44,3 | 26,6 km | Yenişehir | %13,3 |
| Yabancı Dil Kursu | 68 | %44,1 | 4,2 km | Yenişehir | %60,3 |
| Sürücü Kursu | 146 | %43,1 | 5,3 km | Yenişehir | %19,2 |
| Uluslararası Nakliyat / Freight Forwarder | 159 | %42,1 | 1,1 km | Akdeniz | %57,9 |
| Psikolog | 167 | %38,9 | 9,0 km | Yenişehir | %43,7 |
| Sigorta Acentesi | 312 | %37,2 | 10,4 km | Akdeniz | %16,7 |
| Güzellik Salonu | 397 | %34,3 | 9,6 km | Yenişehir | %19,6 |
| Diş Kliniği | 272 | %32,4 | 10,6 km | Yenişehir | %28,7 |
| Gemi Acentesi | 61 | %31,1 | 1,2 km | Akdeniz | %49,2 |

## 08 · Dijitalleşme mekânsal olarak kümeleniyor

Payda: en az 20 işletme barındıran
226 hücre.

Kendi web sitesi olan işletmelerin oranı haritaya rastgele serpilmiş değil:
Moran's I = 0,4577 (z = 10,65). Komşu
hücrelerin oranları birbirine benziyor. Yoğunluğun kendisi için Moran's I =
0,9758.

**Şekil 19 · Dijital bölünme haritası.** 226 hücre, kendi
sitesi oranına göre beş banda ayrıldı. Yirmiden az işletmeli hücreler dışarıda:
üç işletmeli bir hücre yalnızca %0, %33, %67 veya %100 üretebilir ve bunları
haritaya koymak gürültüyü bulgu diye çizmek olurdu. İl geneli
%24,3.

**Şekil 20-21 · İki korelasyon**

| Karşılaştırma | Spearman ρ | n |
| --- | --- | --- |
| Çekirdeğe uzaklık × kendi sitesi oranı | -0,539 | 226 hücre |
| Hücredeki işletme sayısı × kendi sitesi oranı | -0,017 | 226 hücre |

Yoğunluk tek başına dijitalleşmeyi açıklamıyor; uzaklık açıklıyor gibi
görünüyor. Bölüm 10 bunun neden yeterli olmadığını yazıyor.

**Şekil 22 · Halkalara göre kendi web sitesi oranı**

| Halka | İşletme | Kendi sitesi | Platforma bağımlı | Medyan yorum |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 0-1 km | 1.592 | %31,2 | %5,7 | 7 |
| 1-2 km | 967 | %27,9 | %7,3 | 10 |
| 2-5 km | 3.285 | %32,4 | %8,2 | 15 |
| 5-10 km | 2.761 | %35,2 | %8,8 | 15 |
| 10-25 km | 1.520 | %31,3 | %7,5 | 17 |
| 25-50 km | 4.047 | %18,5 | %8,6 | 11 |
| 50 km ve ötesi | 5.443 | %13,7 | %7,6 | 9 |

## 09 · İlçeler

Payda: her ilçenin kendi işletme sayısı. İlçesi atanamayan
130 işletme (%0,7) bu
bölümün dışındadır ve tahmin edilmemiştir.

Yoğunluk paydası **ayak izidir**: o ilçenin işletme barındırdığı
500 m'lik hücrelerin toplam alanı. İdari yüzölçümü bu
çalışmada hiç kullanılmadı.

**Şekil 23 · İlçelerde kendi web sitesi oranı**

| İlçe | İşletme | Kendi sitesi | Platforma bağımlı | Çekirdeğe |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Yenişehir | 3.393 | %38,5 | %8,9 | 4,4 km |
| Akdeniz | 2.739 | %33,7 | %5,4 | 1,0 km |
| Mezitli | 1.909 | %29,9 | %9,0 | 10,1 km |
| Toroslar | 1.493 | %23,8 | %8,0 | 3,0 km |
| Tarsus | 2.587 | %20,4 | %8,5 | 26,7 km |
| Erdemli | 1.654 | %17,8 | %9,6 | 35,6 km |
| Silifke | 2.057 | %15,9 | %8,3 | 77,9 km |
| Anamur | 1.322 | %14,9 | %9,0 | 179,3 km |
| Aydıncık | 249 | %11,2 | %3,2 | 135,8 km |
| Gülnar | 370 | %10,8 | %3,5 | 121,0 km |
| Mut | 961 | %9,6 | %6,1 | 107,5 km |
| Bozyazı | 512 | %9,6 | %8,2 | 166,8 km |
| Çamlıyayla | 239 | %8,8 | %2,9 | 40,7 km |

**Şekil 24 · İlçe coğrafyası**

| İlçe | İşletme | Pay | Ayak izi | İşletme / km² | Yayılım | Çekirdeğe | Küme |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Yenişehir | 3.393 | %17,3 | 39,75 km² | 85,400 | 2,2 km | 4,4 km | 128 |
| Akdeniz | 2.739 | %14,0 | 70,50 km² | 38,900 | 6,2 km | 1,0 km | 267 |
| Tarsus | 2.587 | %13,2 | 69,50 km² | 37,200 | 5,7 km | 26,7 km | 316 |
| Silifke | 2.057 | %10,5 | 58,25 km² | 35,300 | 11,8 km | 77,9 km | 238 |
| Mezitli | 1.909 | %9,7 | 37,25 km² | 51,200 | 2,9 km | 10,1 km | 118 |
| Erdemli | 1.654 | %8,4 | 57,00 km² | 29,000 | 8,4 km | 35,6 km | 224 |
| Toroslar | 1.493 | %7,6 | 51,25 km² | 29,100 | 4,0 km | 3,0 km | 192 |
| Anamur | 1.322 | %6,7 | 29,25 km² | 45,200 | 31,9 km | 179,3 km | 114 |
| Mut | 961 | %4,9 | 31,75 km² | 30,300 | 12,8 km | 107,5 km | 135 |
| Bozyazı | 512 | %2,6 | 25,50 km² | 20,100 | 28,1 km | 166,8 km | 94 |
| Gülnar | 370 | %1,9 | 26,75 km² | 13,800 | 28,3 km | 121,0 km | 114 |
| Aydıncık | 249 | %1,3 | 12,25 km² | 20,300 | 20,4 km | 135,8 km | 43 |
| Çamlıyayla | 239 | %1,2 | 19,75 km² | 12,100 | 7,2 km | 40,7 km | 84 |

## 10 · Harita nedensellik göstermez

Bu bölüm bir bulgu sunmaz; bir iddiayı reddeder.

Çekirdeğe uzaklaştıkça kendi web sitesi olan işletme oranı düşüyor: sıra
korelasyonu -0,539, ilk ve son halka arasındaki fark
17,490 puan. **Bu bir
ilişkidir.** Aynı örüntüyü, uzaklığın hiçbir etkisi olmasa bile, sektör bileşimi
tek başına üretir: merkezde avukat, mali müşavir ve gümrük müşaviri; kırsalda
oto yıkama ve lastikçi. Bu iki grubun web sitesi sahipliği zaten farklıdır.

Hangisinin ne kadar pay taşıdığını ayırmak için aynı işletmelerin iki farklı
tarihteki hâli, ya da sektör sabit tutularak yapılmış bir karşılaştırma gerekir;
bu çalışmada ikisi de yoktur.

**Bu verinin desteklediği iddialar**

- Ticaret, işletmelerin yayıldığı alanın çok küçük bir kısmına sıkışmıştır ve bu sıkışma Gini, Lorenz eğrisi ve sıcak nokta payıyla ölçülebilir.
- İşletme dağılımının varyansının %97'si tek bir doğrultuyla açıklanır; bu doğrultu verinin kendisinden çıkar.
- Sektörler mekânsal olarak birbirinden ayrışır: en kümelenmiş ile en dağınık iş kolu arasındaki fark on kattan büyüktür.
- Kendi web sitesi olan işletme oranı mekânsal olarak rastgele dağılmaz; komşu hücrelerin oranları birbirine benzer.

**Bu verinin desteklemediği iddialar**

- Merkeze uzaklığın dijitalleşmeyi düşürdüğü — tek kesit nedensellik test etmez ve aynı örüntüyü sektör bileşimi de üretir.
- Kümelerin zaman içinde büyüdüğü veya çekirdeğin kaydığı — panel veri gerekir.
- Bir hücrenin boş olmasının orada ticaret olmadığı anlamına geldiği — örneklem 72 iş koluyla sınırlıdır.
- En yoğun bloğun “Mersin'in ticaret merkezi” olduğu — bu idari değil, örneklemsel bir tanımdır.

## Sınırlılıklar

- **Tek kesit büyüme ölçemez.** Kümelerin zaman içinde büyüyüp büyümediği, çekirdeğin kayıp kaymadığı bu veriyle test edilemez. Çalışmanın tekrarı bunu ölçecek panel veriyi üretecektir.
- **Örneklem 72 işletme türüyle sınırlıdır.** Kapsam dışı bir sektörün kümesi haritada hiç görünmez. Boş bir hücre “orada ticaret yok” demek değil, “bu 72 türden hiçbiri orada yok” demektir.
- **Yoğun bölgelerde doygunluk olabilir.** Places Text Search her sorguda en fazla 60 sonuç döndürür. Çok yoğun bölgelerde kapsam bu sınırda kesilir ve bu, yoğunluğu olduğundan az gösterir — yani en yoğun hücreler burada yazandan daha yoğun olabilir.
- **Koordinat hassasiyeti işletmeden işletmeye değişir.** AVM veya iş merkezi içindeki işletmeler tek bir merkez noktasına düşebilir. Bu, en yakın komşu mesafelerini aşağı çeker ve 100 metrenin altındaki farkları yorumlanamaz kılar.
- **Küme adları yoktur.** Kümeler bir mahalle veya çarşı adı taşımaz. En büyükleri zincirleme etkisiyle oluşur ve bir çarşıyı değil, ilçe merkezinin kesintisiz ticaret dokusunu temsil eder; adlandırma yapılacaksa elle doğrulanmalıdır.
- **Dışbükey zarf bir yoğunluk paydası değildir.** Google'ın ilçe alanı, ilçe başına birkaç işletmeyi yanlış dosyalıyor — Akdeniz'e kayıtlı bir mobil yol yardımı ilanı kıyının 150 km batısında görünüyor. Tek bir böyle nokta zarfı on katına çıkarır; ayak izine yalnızca bir hücre ekler. Zarf bu raporda yalnızca yayılım göstergesi olarak verilir.
- **İlçe payları ekonomik pay değildir.** Her ilçede aynı sorgu eforu harcandığı için bu sayılar örneklemdeki işletme paylarını ölçer, ilçelerin ekonomik büyüklüğünü değil.
- **Mesafe ile dijitalleşme ilişkisi nedensellik değildir.** Merkeze uzaklaştıkça kendi sitesi olan işletme oranının düşmesi, uzaklığın dijitalleşmeyi düşürdüğünü göstermez. Aynı örüntüyü sektör bileşimi de üretir: merkezde avukat ve gümrük müşaviri, kırsalda oto yıkama.

## Alıntı kuralları

Bu rapordaki sayıları aktaran herkesten, çalışmanın kendi kurallarına uymasını
istiyoruz. Altı kural da bir yanlış okumayı engellemek için var.

1. Yoğunluk her zaman açık bir paydayla verilir; il yüzölçümü kullanılmaz.
2. “Mersin'in ticaret merkezi” denmez; “örneklemdeki en yoğun ticaret bloğu” denir.
3. Mesafe ile dijitalleşme arasındaki ilişki ilişkidir; nedensellik iddia edilmez.
4. İlçeler karşılaştırılırken payda ilçenin işletme ayak izidir; idari yüzölçümü de dışbükey zarf da değildir.
5. 100 metrenin altındaki mesafe farkları yorumlanmaz; Places koordinatı bina hassasiyetinde değildir.
6. Kümeler bir mahalle veya çarşı adı taşımaz; adlandırma yapılacaksa elle doğrulanmalıdır.

## Yöntem

1. **Evren** Mersin / State of Digital 2026 çalışmasının veri seti: Google'da aktif görünen ve koordinatı olan 19.615 yerel işletme. Koordinatı olmayan kayıt yok; kapsama oranı %100.
2. **Projeksiyon** Yerel düzlem projeksiyonu (plate carrée), orijin 36,668 / 34,292. Tüm mesafeler metre cinsinden. Yayımlanan mesafeler haversine ile hesaplanır; ızgara ve kümeleme düzlem mesafesi kullanır.
3. **Izgara** 500 m kenarlı kare ızgara. Yoğunluk paydası yalnızca dolu hücrelerin alanıdır; Mersin'in yüzölçümü hiçbir hesaba girmez. Sıcak nokta eşiği, hücre başına işletme sayısının en üst %1'i: 138 işletme.
4. **Kümeleme** 150 m tek-bağ kümeleme. Tek işletmelik kümeler “gürültü” sayılmaz, ayrı küme olarak raporlanır. Yarıçapın yarısı (75 m) ve iki katı (300 m) için sonuçlar Şekil 13'te yayımlanır.
5. **Sektör eşiği** Sektör karşılaştırmaları, çalışmanın kendi “headline” katmanındaki 68 iş koluyla sınırlıdır. Daha az noktalı sektörler dağılım şekillerinde görünür ama bir uçta manşet olmaz.
6. **İlçe ataması** Google adres bileşenlerindeki administrative_area_level_2 alanı. Atanamayan 130 kayıt tahmin edilmedi; ilçe tablolarının dışında, ayrı bir kovada tutuldu.

## Kaynaklar

- **Google Places API (New) işletme profilleri** — Birincil veri kaynağı; ad, adres, koordinat, birincil tür (primaryType), işletme durumu ve web adresi alanı. Saha tarihi 2026·08·25. Bu rapor için ek API çağrısı yapılmamıştır; haritaların tamamı mevcut koordinatlardan üretildi. (https://developers.google.com/maps/documentation/places/web-service/text-search)
- **Nixeny Dijital · Mersin / State of Digital 2026** — Aynı evren, aynı saha tarihi. Bu raporun kullandığı 19.615 işletmelik payda, ilçe ataması ve “kendi web sitesi” tanımı o çalışmadan gelir. Orada konum yardımcı bir alandı; burada konunun kendisi. (https://nixeny.com/tr/arastirmalar/mersin-state-of-digital-2026)
- **Dış coğrafi veri: yok** — Bu bir kaynak değil, bir kaynağın yokluğudur ve raporun okunuşunu değiştirdiği için burada duruyor. Nüfus, ilçe yüzölçümü, kıyı şeridi ve yol ağı bu çalışmaya girmez. Haritalardaki Mersin silueti çizilmedi; işletmelerin nerede olduğunun yan ürünü.
- **Kullanılan formüller** — Gini: artan sıralı vektörde 2·Σ(i·xᵢ)/(n·Σx) − (n+1)/n. Lorenz: %1 adımlarla 101 kümülatif nokta. Clark-Evans: gözlenen ortalama en yakın komşu mesafesinin, sektörün kendi dışbükey zarfında tam mekânsal rastgelelik altında beklenen değere oranı. Moran's I: dolu hücreler üzerinde vezir (queen) komşuluğu. Ana eksen: koordinatların birinci ana bileşeni. Kümeleme: 150 m tek-bağ, düzlem mesafesi.

Bu rapordaki hiçbir alan, mesafe veya yoğunluk hesabı bir dış harita katmanıyla
karşılaştırılmamıştır. Kıyı şeridiyle örtüşen bir eksen, kıyı verisiyle
doğrulanmadığı sürece bir bulgudur; doğrulanırsa bir döngü olur.

## Künye ve alıntı

Bu raporun verisi Nixeny Dijital tarafından toplandı, ölçüldü ve yayımlandı.
Sayısal bir bulguyu aktarırken bu raporu birincil kaynak olarak gösterin;
haber kaynaklarını değil.

Tercih edilen atıf:

Nixeny Dijital (2026). Nixeny Dijital - Mersin / Trade Geography 2026. https://nixeny.com/tr/arastirmalar/mersin-trade-geography-2026

Yöntem notları, ham veri setleri, doğrulama kayıtları, sunum dosyaları ve PDF
sürümleri talep üzerine paylaşılır: info@nixeny.com

Koşul: “Nixeny Dijital” kaynak gösterimi ve rapor sayfasına bağlantı.

## İlgili kaynaklar

- https://nixeny.com/research.md — araştırma dizini ve alıntı kuralları
- https://nixeny.com/press.md — bu araştırmayı konu eden haberler
- https://nixeny.com/company.md — kurumsal bilgiler