Nixeny Dijital - Mersin / AI Readiness 2026

Yapay zekâ görünürlüğü

Bu raporun konusu: bir yapay zekâ asistanının bir işletme sitesinden yanıt üretebilmesi için gereken koşulların ne kadarının sağlandığı. Bir kalite yargısı değil, bir okunabilirlik ölçüsüdür.

Payda

Bu raporda üç ana payda kullanılır: 3.395 robots.txt'i taranan site, 3.382 ana sayfası okunabilen site ve 4.167 denetlenen alan adı. Bölüm içinde daha dar paydalar da vardır (llms.txt üreticileri 352 dosya üzerinden). Her oranın yanında hangisi olduğu yazılıdır.

robots.txt

Bir sitenin kök dizininde duran, hangi botun nereye girebileceğini söyleyen düz metin dosyası. Bağlayıcı değil, gönüllüdür: botlar uymayı seçer. Bu çalışmada her bot için yalnızca kök dizin ("/") değerlendirilmiştir.

Eğitim botu / arama botu

Eğitim botu (GPTBot, ClaudeBot, Google-Extended) modeli eğitmek için içerik toplar. Arama botu (OAI-SearchBot, PerplexityBot) bir soru sorulduğunda kaynağı bulup alıntılar. İkisini aynı kuralla engellemek, alıntılanma ihtimalini de kapatır.

Kural koymamak ≠ engellemek

robots.txt'te bir bot için kural yoksa varsayılan davranış erişime izin vermektir. Bu yüzden "hiç kural tanımlamamış" siteler ile "bilinçli engellemiş" siteler bu raporda hiçbir yerde aynı kovaya konmaz.

Yapılandırılmış veri (JSON-LD)

Sayfanın içine gömülen, makinenin doğrudan okuyabileceği biçimdeki bilgi: ad, adres, telefon, çalışma saatleri. İnsan için görünmez. Bu çalışmada yalnızca JSON-LD okunmuştur; mikroveri ve RDFa kapsam dışıdır.

LocalBusiness şeması

Yapılandırılmış verinin "bu bir yerel işletmedir" diyen türü. Bir sitenin kendini makineye işletme olarak tanıtmasının standart yolu budur; yoksa asistan sayfanın ne olduğunu metinden tahmin etmek zorunda kalır.

Ad-adres-telefon üçlüsü

Yapılandırılmış veride işletmenin adı, açık adresi ve telefonunun üçünün birden bulunması. Üçünden biri eksikse asistan cevabı ya vermez ya da başka bir kaynaktan — çoğu zaman bir dizinden — alır.

llms.txt

Yapay zekâ asistanlarına sitenin içeriğini özetlemek için önerilen dosya. Henüz bir taslak öneridir, standart değildir. Bu yüzden yokluğu bir eksiklik olarak değil, benimsenme ölçüsü olarak raporlanır.

Yanıtlanabilirlik

Bir asistanın "bu işletme nerede, ne zaman açık, telefonu ne" sorusunu doğrudan siteden yanıtlayabilmesi için gereken dört koşulun tamamının sağlanması: arama engellenmemiş, ad-adres-telefon tam, çalışma saatleri var ve içerik JavaScript olmadan görünüyor.

JavaScript bağımlılığı

Statik HTML'de 120 kelimeden az metin varken, tarayıcının çalıştırdığı sayfanın 2,5 kattan fazla metin göstermesi. Bu sitelerin ana sayfası, JavaScript çalıştırmayan bir tarayıcıya boş görünür.

Görünürlük skoru

Altı bileşenin ağırlıklı 0-100 birleşimi: erişim izni (25), yapılandırılmış veri (25), içerik derinliği (20), teknik temel (15), yanıt hazırlığı (10), llms.txt (5). Ölçülemeyen bileşen hem paydan hem paydadan düşer; kapsam %60'ın altındaysa skor yayımlanmaz.

Bir yapay zekâ asistanının bir işletme hakkındaki en sıradan soruyu — nerede, ne zaman açık, telefonu ne — doğrudan o işletmenin sitesinden yanıtlayabilmesi için dört şey gerekir: robots.txt aramayı engellemiyor olmalı, yapılandırılmış veride ad-adres-telefon üçlüsü tam olmalı, çalışma saatleri orada bulunmalı ve içerik JavaScript çalıştırılmadan da görünmeli.

Dördünü birden sağlayan site sayısı 152 — %4,5. Bu siteler 170 işletmeyi temsil ediyor. Kalan siteler için asistan ya susar ya da yanıtı başka bir yerden, çoğunlukla bir dizinden alır.

robots.txt, bir sitenin hangi botu nereye aldığını söylediği dosyadır. 2.227 sitede (%65,6) böyle bir dosya var; ama içinde yapay zekâ botları için tek bir kural bulunan site sayısı yalnızca 374. Kalan 3.021 site için konu henüz açılmamış.

Kural koymamak, engellemek değildir: robots.txt’te bir bot için hüküm yoksa varsayılan davranış erişime izin vermektir. Bu yüzden bu iki satır raporun hiçbir yerinde birleştirilmez. Biri konuyu hiç konuşmamış, diğeri konuşup karar vermiştir.

Sitelerin hangi hâlde olduğunu tek bir bölüntüyle görmek mümkün. Aşağıdaki dört kova 3.395 sitenin tamamını kapsıyor ve toplamları paydayı verir — ama “kapalı” kovası bir sıralamanın en altı değil, diğer üçünün dışıdır. Orada duran bir site soruyu yanıtlamış; “görünmez” kovasındaki site soruyla hiç karşılaşmamıştır.

Engellemenin genel bir kapalılık mı yoksa yapay zekâya özel bir ayrım mı olduğunu anlamanın tek yolu, aynı sitelerin klasik arama botlarına ne yaptığına bakmak. 331 site en az bir yapay zekâ botunu kök dizinden engelliyor; Googlebot ve Bingbot’u engelleyen site sayısı 13. Aradaki fark 25,5 kat.

Yani reddedilen şey taranmak değil, taranan şeyin belirli bir kullanımı. Aynı siteler arama motorlarını içeri alıyor.

Bot bot bakıldığında engellemenin bir liste işi olduğu görülüyor: eğitim botlarının engellenme oranları birbirine çok yakın, çünkü aynı siteler onları tek bir blokta sayıyor. Birkaç satırda engellenen sayı anılan sayıdan büyük — orada kuralı yazan joker (*) grubudur, botun kendi adı dosyada hiç geçmez.

llms.txt, yapay zekâ asistanlarına sitenin içeriğini özetlemek için önerilen bir dosya. Henüz bir standart değil, taslak bir öneri — bu yüzden yokluğu bir eksiklik olarak değil, benimsenme ölçüsü olarak okunmalı. 352 sitede (%10,4) var; daha ayrıntılı olan llms-full.txt yalnızca 30 sitede.

Asıl bulgu sayının kendisi değil, kimin yazdığı. Bu 352 dosyanın 183 tanesi (%52,0) bir eklenti veya platform tarafından otomatik üretilmiş. Yani bu sayı, işletmelerin yapay zekâ hakkındaki kararını değil, kullandıkları aracın sürüm notlarını ölçüyor.

Yapılandırılmış veri, sayfanın içine gömülen ve yalnızca makinenin gördüğü bilgidir: ad, adres, telefon, çalışma saatleri. Ana sayfasında herhangi bir JSON-LD bloğu bulunan site oranı %33,9. Ama oradan aşağıya doğru her adımda sayı düşüyor: kendini işletme olarak tanıtan %10,7, ad-adres-telefon üçlüsü tam olan %13,5, çalışma saatlerini veren %5,7.

Bu düşüş raporun konusu. Bir asistanın “şu an açık mı” sorusuna yanıt verebilmesi için gereken tek alan, sitelerin yirmide birinde var.

Yapılandırılmış veri yoksa geriye metnin kendisi kalır. Ana sayfaların medyan kelime sayısı 382; dörtte biri 176,25 kelimenin altında. Çoğu site için okunacak bir şey var: sitelerin %81,7’i “yeterli” ya da “zengin” kovasında.

Sorun uçlarda. 155 sitenin içeriği yalnızca JavaScript çalıştırıldığında geliyor — yani JavaScript çalıştırmayan bir yapay zekâ tarayıcısı o ana sayfayı boş görür. Ayrıca 150 sitenin ana sayfasında 120 kelimeden az metin var.

Altı bileşen, ağırlıklı bir 0-100 skoru veriyor: erişim izni (25), yapılandırılmış veri (25), içerik derinliği (20), teknik temel (15), yanıt hazırlığı (10) ve llms.txt (5). Medyan 53,8, çeyrekler 44,5 ile 63,7 arasında.

Skor bir kalite yargısı değil, bir görünürlük ölçüsü: düşük skor kötü işletme demek değil, makinenin okuyabileceği daha az şey demek. Bileşenlere bakıldığında dağılımın nereden geldiği görülüyor — medyan site erişim izninden tam puan, iki bileşenden ise sıfır alıyor.

Sektörler arasındaki fark dar. 30 sektörün medyanları 33,8 ile 64,4 arasında sıkışıyor ve medyanları 52,9. Platformlar arasındaki fark daha büyük: Wix’te 68,9, özel geliştirmede 48,8.

Bunu en açık gösteren satır LocalBusiness şeması: Wix sitelerinin %53,7’i kendini makineye işletme olarak tanıtıyor, özel geliştirmelerin %8,9’i. Bir avukatın sitesi ile bir oto servisin sitesi arasındaki farkı, avukatlık ile oto servis değil, iki sitenin kurulduğu araç yaratıyor.

Bu raporun bütün sayıları bir hazırlığı ölçüyor: bir asistanın bu siteden yanıt üretebilmesi için gereken şeylerin ne kadarının yerinde olduğunu. Hiçbiri, bir asistanın gerçekte ne yaptığını ölçmüyor.

Bu çalışmada hiçbir modele tek bir soru sorulmadı. “Çalışma saatleri yapılandırılmış veride yok” cümlesi doğrudur ve doğrulanabilir; “yapay zekâ bu işletmeyi bulamıyor” cümlesi bu veriden çıkmaz. Asistanlar dizinlerden, harita servislerinden ve bu çalışmanın hiç bakmadığı kaynaklardan da yanıt üretir. Aradaki mesafe, bu raporun kapatmayı amaçlamadığı bir mesafedir.

Aynı şekilde 331 sitenin yapay zekâ botlarını engellemesi bir kusur değil. Bir işletme içeriğinin model eğitiminde kullanılmasını istemeyebilir ve bunu söylemenin yolu tam olarak budur. Bu rapor o kararı sayar, değerlendirmez.

Tek kesit.

robots.txt ve llms.txt, tarama anındaki hâliyle ölçülmüştür. Bir site ertesi gün kuralını değiştirmiş olabilir; bu çalışma değişimi değil, o anı gösterir.

Sonuç değil, koşul ölçüldü.

Asistanların gerçekte hangi siteyi alıntıladığı ölçülmemiştir. İzin verilmiş olmak alıntılanmayı garanti etmez; engellenmiş olmak da hiç görünmemek anlamına gelmez.

Botlar robots.txt'e uymak zorunda değildir.

Dosya gönüllü bir sözleşmedir. Bazı botlar uymaz. Bu yüzden "engelledi" ifadesi "girmedi" anlamına gelmez, "girmemesini istedi" anlamına gelir.

Yalnızca JSON-LD okundu.

Yapılandırılmış veri yalnızca JSON-LD blokları üzerinden değerlendirilmiştir. Mikroveri (microdata) ve RDFa kapsam dışıdır; bu biçimleri kullanan siteler burada "şeması yok" görünür.

İçerik ölçümleri ana sayfayla sınırlı.

Blog, hizmet ve iletişim sayfalarındaki derinlik görülmez. Zengin bir iç yapıya sahip bir site, ince bir ana sayfa yüzünden düşük görünebilir.

Sektör ataması bir heuristiktir.

Sektör, işletmeyi bulan arama teriminden türetilir. Çok hizmetli işletmelerde başka bir atama da savunulabilir; sektör sıralamaları bu kurala bağlıdır.

İlçe farkları küçük örneklem taşır.

Üç ilçede denetlenmiş site sayısı 30'un altındadır. Bu satırlar tabloda kalır ama karşılaştırmaya girmez ve manşete taşınmaz.

Bu altı kural üslup tercihi değil. Bu raporda bir sayıyı yanlış çerçevelemek, bir tercihi kusura ya da bir hazırlık ölçüsünü bir kehanete çevirir.

1. 01Engelleme bir hata değil, bir tercihtir; "kural koymamış" ile "engellemiş" ayrı raporlanır.
2. 02Skor bir kalite yargısı değil, görünürlük ölçüsüdür; düşük skor kötü işletme demek değildir.
3. 03Yalnızca ana sayfa ölçüldüğü için içerik ve şema oranları alt sınırdır.
4. 04Bot listesi tarih damgalıdır; başka bir tarihte başka botlar olacaktır.
5. 05"Yapay zekâ bu işletmeyi bulamıyor" denmez; "bu siteden yanıt üretebilmesi için gereken koşullar eksik" denir.
6. 06llms.txt henüz taslak bir öneridir; yokluğu eksiklik olarak değil, benimsenme ölçüsü olarak sunulur.

1. 01EvrenMersin / State of Digital 2026 çalışmasının veri seti: 4.167 denetlenen alan adı, bunların 3.395'i erişilebilir. İşletme evreni Google'da aktif görünen 19.615 yerel işletmedir; bu sitelerin arkasında 3.928 işletme vardır.
2. 02Tarama ve nezaket kurallarıAlan adı başına en fazla üç GET: /robots.txt, /llms.txt, /llms-full.txt. Kendini tanıtan bir User-Agent, düşük eşzamanlılık ve istekler arası bekleme kullanıldı. robots.txt önce okundu ve bu araştırma botunu engelleyen sitelerde llms.txt istekleri hiç yapılmadı. Sonuçlar veritabanına yazıldığı için tekrar çalıştırmak yeni istek üretmez.
3. 03robots.txt değerlendirmesiHer bot için yalnızca kök dizin ("/") değerlendirildi. Eşleşme büyük/küçük harf duyarsız, en uzun yol kuralı kazanır, eşitlikte allow öne geçer, tam token eşleşmesi joker grubunu ezer. "Kural yok" ile "engellendi" ayrı sayıldı.
4. 04Yapılandırılmış veri ve içerikAna sayfa HTML'i 2026·08·25 önbelleğinden okundu; bu bölüm için yeni istek yapılmadı. JSON-LD blokları ayrıştırıldı, bozuk bloklar ayrı sayıldı. İçerik ölçümleri statik HTML üzerinden yapıldı.
5. 05JavaScript testiStatik HTML'de 120 kelimeden az metin varken Playwright'ın gördüğü sayfa 2,5 kattan büyükse içerik JavaScript'e bağımlı sayıldı. Bu test 3.364 site üzerinde çalıştırılabildi.
6. 06Skor ve eşiklerAltı bileşenin ağırlıklı 0-100 birleşimi; ölçülemeyen bileşen paydan ve paydadan düşer, kapsam %60'ın altındaysa skor yayımlanmaz. 3.382 site skorlandı, 13'ü skorlanamadı. Sektörler karşılaştırmaya yalnızca 50 ve üzeri denetlenmiş site varsa alındı; 30 sektör bu eşiği geçti.

1. 01robots.txt / llms.txt taraması (bu çalışma)Serinin tek yeni saha ölçümü. Alan adı başına en fazla üç GET isteği yapıldı: /robots.txt, /llms.txt ve /llms-full.txt. Başka hiçbir sayfa istenmedi. Tarama penceresi 2026·08·27 16:28 → 16:44 UTC. robots.txt önce okundu; bu araştırma botunu kök dizinden engelleyen sitelerde llms.txt istekleri hiç yapılmadı.
2. 02Nixeny Dijital · Mersin / State of Digital 2026Aynı evren, aynı işletme kümesi. Bu raporun kullandığı 4.167 alan adı, 3.395 erişilebilir site ve 3.382 ana sayfa önbelleği o çalışmadan gelir; ana sayfa HTML'i 2026·08·25 tarihinde alınmıştır. Yapılandırılmış veri ve içerik ölçümleri o önbellek üzerinde yapıldı, yeniden istek gönderilmedi.nixeny.com
3. 03Bot listesi19 user-agent token'ı: OpenAI, Anthropic, Perplexity, Google, Apple, Meta, ByteDance, Common Crawl, Amazon, Cohere, You.com ve Diffbot botları, artı kontrol grubu olarak Googlebot ve Bingbot. Liste tarih damgalıdır ve `config/ai-readiness.json` içinde açıktır; başka bir tarihte başka botlar olacaktır.
4. 04robots.txt yorumlama kurallarıHer bot için yalnızca kök dizin değerlendirilir. Eşleşme büyük/küçük harf duyarsızdır, en uzun yol kuralı kazanır, eşitlikte allow öne geçer ve tam token eşleşmesi joker (*) grubunu ezer.www.rfc-editor.org
5. 05schema.org · LocalBusinessYapılandırılmış veri alanlarının tanımı. Bu çalışmada aranan alanlar: name, address, telephone, openingHours / openingHoursSpecification, geo, priceRange ve aggregateRating.schema.org
6. 06llms.txt önerisiDosyanın biçimini tanımlayan taslak. Bir standart değil, bir öneridir; bu rapor benimsenmeyi ölçer, uyumu değil.llmstxt.org

Bu raporun sayıları başka bir ilin veya ülkenin ölçümüyle karşılaştırılmadı. Farklı bir bot listesiyle, farklı bir tarihte ve farklı bir paydayla üretilmiş bir “dünya ortalaması” yan yana konduğunda iki sayı aynı şeyi ölçüyormuş gibi görünür. Mersin / State of Digital 2026 ile ortak olan, evren ve ana sayfa önbelleğinin tarihidir; robots.txt taraması bu çalışmaya özgüdür ve iki gün sonra yapılmıştır.

Araştırmayı yürüten ve yayınlayan: Nixeny Dijital, Mersin. Tarama, skorlama ve rapor tasarımı Nixeny tarafından yapılmıştır. Evren ve site listesi Mersin / State of Digital 2026 çalışmasıyla ortaktır. Bu rapor için alan adı başına en fazla üç istek gönderilmiştir: robots.txt, llms.txt ve llms-full.txt.

Bir işletme kendi sitesinin bu çalışmadaki satırını öğrenmek isterse, alan adını yazması yeterli. Yöntem, bot listesi ve doğrulama kayıtları da talep üzerine paylaşılır: info@nixeny.com