Nixeny Dijital - Mersin / Trade Geography 2026

Ticaret coğrafyası

Bu raporun konusu: işletmelerin il içinde nerede durduğu ve bu duruşun ne kadar düzensiz olduğu. Ölçülen şey konumdur; ciro, istihdam veya ekonomik büyüklük değildir.

Payda

Bu raporda dört ayrı payda kullanılır: 19.615 işletme, 1.851 dolu ızgara hücresi, 1.997 ticaret kümesi ve oran hesaplanan 226 hücre. Her oranın yanında hangisi olduğu yazılıdır.

Izgara hücresi

500 metre kenarlı bir kare. İl, işletmelerin bulunduğu yerden türeyen bir ızgaraya bölünür; içinde hiç işletme olmayan kare bu çalışmada hiçbir hesaba girmez.

Ayak izi

Bir kırılımın işletme koyduğu hücrelerin toplam alanı. Bu raporda her yoğunluk paydası ayak izidir — ilçenin idari yüzölçümü değil. İdari alan verisi bu çalışmaya hiç girmez.

Ticari çekirdek

İşletme sayısı en yüksek 500 m'lik hücre ve sekiz komşusundan oluşan bloğun ağırlık merkezi. İdari merkez, belediye binası veya “şehir merkezi” değildir; örneklemin en yoğun bloğudur.

Sıcak nokta

İşletme sayısına göre en üst %1'lik dilimdeki hücreler. Bu çalışmada eşik 138 işletme; 19 hücre bu eşiği geçiyor.

Gini katsayısı

Bir kaynağın ne kadar eşitsiz dağıldığını 0 ile 1 arasında özetler. Burada ölçülen kaynak işletmelerdir, dağıtıldığı taraf ise dolu ızgara hücreleri: 0 her hücrede eşit sayıda işletme, 1 hepsinin tek hücrede olması demek.

Yakın komşu indeksi (Clark-Evans R)

Bir sektörün noktalarının, kendi dışbükey zarfı içinde rastgele dağılsaydı beklenecek mesafeye kıyasla ne kadar sıkıştığı. R < 1 kümelenme, R ≈ 1 rastgelelik, R > 1 dağınıklık. Kenar etkisi R'yi hafifçe yukarı çeker, yani kümelenme iddiasının aleyhine çalışır; düzeltme uygulanmamıştır.

Moran's I

Komşu hücrelerin birbirine benzeyip benzemediğini ölçer. Sıfıra yakın bir değer “yan yana olmak hiçbir şey söylemiyor”, pozitif bir değer “benzer hücreler bir arada duruyor” anlamına gelir.

Ana eksen (PCA)

İşletme noktalarının birinci ana bileşeni: dağılımın en geniş olduğu doğrultu. Mersin'de bu doğrultu kıyı hattıyla örtüşür, ama bir kıyı şeridi verisi değildir — dağılımın kendisinden çıkar.

Tek-bağ kümeleme

Birbirine 150 metreden yakın işletmeleri aynı kümeye koyan kural. Zincirleme yapar: A ile B, B ile C komşuysa üçü de aynı kümededir, A ile C kilometrelerce uzakta olsa bile. Bu yüzden her kümenin çapı da yayımlanır.

Küme çapı

Bir kümedeki iki işletme arasındaki en büyük mesafe. Birkaç yüz metrelik bir küme çarşıdır; on kilometrelik bir küme şehirdir. Kümeye ad verilmeden önce okunması gereken sayı budur.

Yalnız işletme

1.000 metre yarıçapında başka hiçbir işletmesi olmayan işletme. Bir mesafe tanımıdır, bir başarı ölçüsü değil.

Standart uzaklık

Bir kırılımın işletmelerinin kendi ağırlık merkezinden ortalama ne kadar uzağa yayıldığı. Coğrafyanın standart sapması.

Spearman sıra korelasyonu

İki sıralamanın birlikte hareket edip etmediğini −1 ile +1 arasında özetler. Sıfıra yakın bir değer, iki ölçünün birbirini tahmin etmediği anlamına gelir.

Kendi web sitesi

İşletmenin Google profilindeki adresin, bir platform sayfası değil, bağımsız bir alan adı olması. Tanım Mersin / State of Digital 2026 çalışmasından gelir.

Aşağıdaki haritada tek bir sınır çizgisi yok. Mersin’in şekli, işletmelerin nerede olduğunun yan ürünü: her kare 500 metrelik bir alan ve içindeki işletme sayısı kadar koyu. Kıyı şeridi, ilçe sınırı, yol ağı ve nüfus verisi bu çalışmaya hiç girmedi.

Haritanın söylediği ilk şey bir yokluk. İşletmelerin yayıldığı 18.989 km²’lik alanın yalnızca 462,75 km²’sinde — %2,4’ünde — en az bir işletme var. Geri kalanı, bu örneklem açısından, tamamen boş. Bu “orada ticaret yok” demek değil; “bu 72 iş kolundan hiçbiri orada yok” demek.

İşletmelerin yarısı 92 hücrede duruyor — dolu hücrelerin %5,0’si, toplam 23 km². Ortanca hücrede 2 işletme var; en yoğun hücrede 398.

İşletme dağılımının varyansının %97,0’si tek bir doğrultuyla açıklanıyor. Bu doğrultuya dik yayılımın standart sapması yalnızca 10,400 km; doğrultu boyunca 59,100 km. Mersin ticareti bir alana değil, bir çizgiye dizilmiş.

Ticari çekirdeğe 1 km’den yakın halkada kilometrekareye 353,8 işletme düşüyor. 50 km ve ötesinde 31,1. Ama o dış halkada işletmelerin %27,8’i var — yoğunluk düşüyor, kütle düşmüyor.

Birbirine 150 metreden yakın işletmeler aynı kümeye konduğunda 1.997 ayrı ticaret kümesi çıkıyor. Bunların 1.325 tanesi (%66,3) tek işletmelik. En büyüğünde 7.864 işletme var.

Bir Mersin işletmesinin en yakın komşu işletmeye medyan uzaklığı 18 metre. Rastgele dağılsalardı ortalama 492 metre olacaktı; gerçekte 72,800 metre.

Bu rakam bir alt sınırdır ve öyle okunmalıdır. Google Places bazı işletmeler için bina girişini değil, sitenin veya AVM’nin merkez noktasını verir; aynı binadaki işletmeler bu yüzden sıfıra yakın mesafeyle görünebilir. Doğru okuma “aynı bina veya bitişik dükkân”, metre metre bir ölçüm değil.

Her iş kolu aynı biçimde kümelenmiyor. Psikologlar birbirine yaslanıyor (R = 0,076), gümrük müşavirleri neredeyse rastgele dağılmış görünüyor (R = 0,844) — ama bu ikincisi dağınıklık değil, tek bir ilçeye sıkışmışlık: gümrük müşavirlerinin %88,4’ü Akdeniz’de.

Kendi web sitesi olan işletmelerin oranı haritaya rastgele serpilmiş değil: komşu hücrelerin oranları birbirine benziyor. Bu, bir hücrenin oranını bilmenin komşusunun oranı hakkında bilgi taşıdığı anlamına gelir — ve nedeni hakkında hiçbir şey söylemez.

İlçeler arasındaki en büyük fark yoğunlukta değil, dijitalleşmede. Ayak izi kilometrekaresine düşen işletme sayısında en yoğun ve en seyrek ilçe arasında 7,058 kat var; kendi web sitesi oranında 29,700 yüzde puanı.

Bu tablodaki hiçbir yoğunluk sayısı ilçenin idari yüzölçümüne bölünmedi. Bölmüş olsaydık Çamlıyayla ile Yenişehir arasındaki farkı yüzlerce kat gösterirdik ve ölçtüğümüz şey ticaret değil, ilçe sınırlarının nereden geçtiği olurdu.

Bu raporun en güçlü görünen bulgusu aynı zamanda en kolay yanlış okunanı: çekirdeğe uzaklaştıkça kendi web sitesi olan işletme oranı düşüyor. Sıra korelasyonu -0,539, ilk ve son halka arasındaki fark 17,490 puan. Bu bir ilişkidir.

Aynı örüntüyü, uzaklığın hiçbir etkisi olmasa bile, sektör bileşimi tek başına üretir. Merkezde avukat, mali müşavir ve gümrük müşaviri var; kırsalda oto yıkama ve lastikçi. Bu iki grubun web sitesi sahipliği zaten farklı. Hangisinin ne kadar pay taşıdığını ayırmak için aynı işletmelerin iki farklı tarihteki hâli, ya da sektör sabit tutularak yapılmış bir karşılaştırma gerekir; bu çalışmada ikisi de yok.

Tek kesit büyüme ölçemez.

Kümelerin zaman içinde büyüyüp büyümediği, çekirdeğin kayıp kaymadığı bu veriyle test edilemez. Çalışmanın tekrarı bunu ölçecek panel veriyi üretecektir.

Örneklem 72 işletme türüyle sınırlıdır.

Kapsam dışı bir sektörün kümesi haritada hiç görünmez. Boş bir hücre “orada ticaret yok” demek değil, “bu 72 türden hiçbiri orada yok” demektir.

Yoğun bölgelerde doygunluk olabilir.

Places Text Search her sorguda en fazla 60 sonuç döndürür. Çok yoğun bölgelerde kapsam bu sınırda kesilir ve bu, yoğunluğu olduğundan az gösterir — yani en yoğun hücreler burada yazandan daha yoğun olabilir.

Koordinat hassasiyeti işletmeden işletmeye değişir.

AVM veya iş merkezi içindeki işletmeler tek bir merkez noktasına düşebilir. Bu, en yakın komşu mesafelerini aşağı çeker ve 100 metrenin altındaki farkları yorumlanamaz kılar.

Küme adları yoktur.

Kümeler bir mahalle veya çarşı adı taşımaz. En büyükleri zincirleme etkisiyle oluşur ve bir çarşıyı değil, ilçe merkezinin kesintisiz ticaret dokusunu temsil eder; adlandırma yapılacaksa elle doğrulanmalıdır.

Dışbükey zarf bir yoğunluk paydası değildir.

Google'ın ilçe alanı, ilçe başına birkaç işletmeyi yanlış dosyalıyor — Akdeniz'e kayıtlı bir mobil yol yardımı ilanı kıyının 150 km batısında görünüyor. Tek bir böyle nokta zarfı on katına çıkarır; ayak izine yalnızca bir hücre ekler. Zarf bu raporda yalnızca yayılım göstergesi olarak verilir.

İlçe payları ekonomik pay değildir.

Her ilçede aynı sorgu eforu harcandığı için bu sayılar örneklemdeki işletme paylarını ölçer, ilçelerin ekonomik büyüklüğünü değil.

Mesafe ile dijitalleşme ilişkisi nedensellik değildir.

Merkeze uzaklaştıkça kendi sitesi olan işletme oranının düşmesi, uzaklığın dijitalleşmeyi düşürdüğünü göstermez. Aynı örüntüyü sektör bileşimi de üretir: merkezde avukat ve gümrük müşaviri, kırsalda oto yıkama.

Bu altı kural üslup tercihi değil. Her biri, ihlal edildiğinde sayının anlamını değiştirdiği için burada.

1. 01Yoğunluk her zaman açık bir paydayla verilir; il yüzölçümü kullanılmaz.
2. 02“Mersin'in ticaret merkezi” denmez; “örneklemdeki en yoğun ticaret bloğu” denir.
3. 03Mesafe ile dijitalleşme arasındaki ilişki ilişkidir; nedensellik iddia edilmez.
4. 04İlçeler karşılaştırılırken payda ilçenin işletme ayak izidir; idari yüzölçümü de dışbükey zarf da değildir.
5. 05100 metrenin altındaki mesafe farkları yorumlanmaz; Places koordinatı bina hassasiyetinde değildir.
6. 06Kümeler bir mahalle veya çarşı adı taşımaz; adlandırma yapılacaksa elle doğrulanmalıdır.

1. 01EvrenMersin / State of Digital 2026 çalışmasının veri seti: Google'da aktif görünen ve koordinatı olan 19.615 yerel işletme. Koordinatı olmayan kayıt yok; kapsama oranı %100.
2. 02ProjeksiyonYerel düzlem projeksiyonu (plate carrée), orijin 36,668 / 34,292. Tüm mesafeler metre cinsinden. Yayımlanan mesafeler haversine ile hesaplanır; ızgara ve kümeleme düzlem mesafesi kullanır.
3. 03Izgara500 m kenarlı kare ızgara. Yoğunluk paydası yalnızca dolu hücrelerin alanıdır; Mersin'in yüzölçümü hiçbir hesaba girmez. Sıcak nokta eşiği, hücre başına işletme sayısının en üst %1'i: 138 işletme.
4. 04Kümeleme150 m tek-bağ kümeleme. Tek işletmelik kümeler “gürültü” sayılmaz, ayrı küme olarak raporlanır. Yarıçapın yarısı (75 m) ve iki katı (300 m) için sonuçlar Şekil 13'te yayımlanır.
5. 05Sektör eşiğiSektör karşılaştırmaları, çalışmanın kendi “headline” katmanındaki 68 iş koluyla sınırlıdır. Daha az noktalı sektörler dağılım şekillerinde görünür ama bir uçta manşet olmaz.
6. 06İlçe atamasıGoogle adres bileşenlerindeki administrative_area_level_2 alanı. Atanamayan 130 kayıt tahmin edilmedi; ilçe tablolarının dışında, ayrı bir kovada tutuldu.

1. 01Google Places API (New) işletme profilleriBirincil veri kaynağı; ad, adres, koordinat, birincil tür (primaryType), işletme durumu ve web adresi alanı. Saha tarihi 2026·08·25. Bu rapor için ek API çağrısı yapılmamıştır; haritaların tamamı mevcut koordinatlardan üretildi.developers.google.com
2. 02Nixeny Dijital · Mersin / State of Digital 2026Aynı evren, aynı saha tarihi. Bu raporun kullandığı 19.615 işletmelik payda, ilçe ataması ve “kendi web sitesi” tanımı o çalışmadan gelir. Orada konum yardımcı bir alandı; burada konunun kendisi.nixeny.com
3. 03Dış coğrafi veri: yokBu bir kaynak değil, bir kaynağın yokluğudur ve raporun okunuşunu değiştirdiği için burada duruyor. Nüfus, ilçe yüzölçümü, kıyı şeridi ve yol ağı bu çalışmaya girmez. Haritalardaki Mersin silueti çizilmedi; işletmelerin nerede olduğunun yan ürünü.
4. 04Kullanılan formüllerGini: artan sıralı vektörde 2·Σ(i·xᵢ)/(n·Σx) − (n+1)/n. Lorenz: %1 adımlarla 101 kümülatif nokta. Clark-Evans: gözlenen ortalama en yakın komşu mesafesinin, sektörün kendi dışbükey zarfında tam mekânsal rastgelelik altında beklenen değere oranı. Moran's I: dolu hücreler üzerinde vezir (queen) komşuluğu. Ana eksen: koordinatların birinci ana bileşeni. Kümeleme: 150 m tek-bağ, düzlem mesafesi.

Bu rapordaki hiçbir alan, mesafe veya yoğunluk hesabı bir dış harita katmanıyla karşılaştırılmadı. Kıyı şeridiyle örtüşen bir eksen, kıyı verisiyle doğrulanmadığı sürece bir bulgudur; doğrulanırsa bir döngü olur. Mersin / State of Digital 2026 ile ortak olan tek şey evren ve saha tarihidir.

Araştırmayı yürüten ve yayınlayan: Nixeny Dijital, Mersin. Veri toplama, projeksiyon, mekânsal istatistik, harita üretimi ve rapor tasarımı Nixeny tarafından yapılmıştır. Evren ve dijital varlık sınıflandırması Mersin / State of Digital 2026 çalışmasıyla ortaktır. Haritalar bu sayfada sunucuda üretilir; hiçbir harita servisi veya dış katman kullanılmaz.

Yöntem, ham veri setleri, ızgara dosyası ve doğrulama kayıtları talep üzerine paylaşılır. Düzeltme ve soru için: info@nixeny.com